De Wet zorg en dwang regelt de rechten van mensen met een verstandelijke beperking en mensen met een psychogeriatrische aandoening (zoals dementie) die onvrijwillige zorg krijgen. Daarnaast regelt deze wet ook de onvrijwillige opname. De Wzd gaat op 1 januari 2020 in.

Van Bopz naar Wet zorg en dwang

Op dit moment vallen gedwongen opnames en gedwongen zorg voor mensen met dementie of met een verstandelijke beperking onder de Wet Bopz. Die wet is primair gericht op psychiatrische behandelingen in een psychiatrisch ziekenhuis.

De nieuwe Wet zorg en dwang sluit beter aan bij de zorg voor mensen met dementie of een verstandelijke beperking, waardoor mensen die hun wil niet meer kunnen uiten beter beschermd worden. 

Nee, tenzij

De kern van de Wet zorg en dwang is 'Nee, tenzij'. De zorg voor ouderen met dementie en mensen met een beperking moet zoveel mogelijk op vrijwillige basis plaatsvinden. Soms kunnen mensen met dementie of een verstandelijke beperking niet (meer) zelf inschatten wat goed voor hen is. Zorgverleners helpen ze dan bij die keuzes. Het uitgangspunt van de Wet zorg en dwang is dat onvrijwillige zorg daarbij niet wordt toegepast, tenzij het niet anders kan.

Het stappenplan

Als de zorgverlener en de cliënt niet tot overeenstemming komen over vrijwillige zorg,  dan moet de zorgverlener een stappenplan doorlopen voordat hij onvrijwillige zorg mag toepassen. De situatie van de cliënt wordt geanalyseerd, er wordt bekeken of er vrijwillige alternatieven zijn , en externe deskundigheid wordt ingeschakeld.

De wet gaat gelden voor instellingen en thuis

De Wzd gaat niet alleen gelden in zorginstellingen, maar bijvoorbeeld ook in de thuissituatie, logeeropvang en in kleinschalige woonvormen. 

Opname in een zorginstelling

De Wet zorg en dwang regelt ook de opname van mensen met dementie of een verstandelijke beperking in een zorginstelling als zij daar niet mee instemmen. Als de cliënt zich verzet tegen een gedwongen opname, beslist de rechter over de opname.

Wet- en regelgeving

  • De Wet zorg en dwang.
    De intergrale versie van de Wet zorg en dwang inclusief de wijzigingen die de aanpassingwet en de Wet verplichte ggz met zich mee hebben gebracht.
  • Artikelsgewijze toelichting.
    Op 12 oktober 2018 is artikelsgewijze toelichting  van de Wet zorg en dwang gepubliceerd. Deze is nog zonder de wijzingen die aan Aanpassingwet met zich mee heeft gebracht. De artikelsgewijze toelichting wordt zo snel mogelijk ge-update.
  • Besluit zorg en dwang.
    Op 5 juni 2019 is het Besluit zorg en dwang in het Staatblad gepubliceerd.