Toepassing verplichte zorg o.b.v. een zorgmachtiging

U vindt hier informatie over de zorgmachtiging op grond van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz), die naar verwachting vanaf 1 januari 2020 geldt in de geestelijke gezondheidszorg. Tot die datum geldt de Wet Bopz.

Heeft de rechter een zorgmachtiging afgegeven? Dan kan die direct uitgevoerd worden. De officier van justitie is hiervoor verantwoordelijk. Wat gebeurt er na de rechterlijke uitspraak?

Zorgverleners gaan naar de patiënt

  • Zorgverleners mogen binnen komen op de plek waar de patiënt zich bevindt. Ook als dat thuis is. Zo nodig gaat de politie mee.
  • Zorgverleners en politie mogen gevaarlijke voorwerpen afnemen. Daarvoor mogen ze onderzoeken of de persoon gevaarlijke voorwerpen in of onder zijn kleding heeft. Onderzoek ín het lichaam (visiteren) is niet toegestaan.
  • Gevaarlijke voorwerpen worden bewaard, tenzij het gaat om verboden spullen zoals drugs of wapens.

Uitgangspunt blijft vrijwillige zorg

Ook als sprake is van een zorgmachtiging moet de zorgverantwoordelijke altijd eerst proberen vrijwillige zorg te geven. Toepassing van verplichte zorg kan alleen als de patiënt zich tegen de zorg verzet en er geen andere zorgmogelijkheden meer zijn.

Toepassing van verplichte zorg

Voor de toepassing van verplichte zorg moet de zorgverantwoordelijke eerst:

  • bekijken hoe de gezondheidstoestand van de patiënt op dat moment is;
  • de voorgenomen verplichte zorg met de patiënt bespreken;
  • (als de zorgverantwoordelijke geen psychiater is:) overleggen met de geneesheer directeur.

De zorgverantwoordelijke motiveert zijn beslissing tot verplichte zorg op papier. De geneesheer-directeur stuurt een afschrift daarvan aan de patiënt, zijn vertegenwoordiger en zijn advocaat. Hij laat hen ook weten dat zij een klacht kunnen indienen tegen deze beslissing, en dat zij bijgestaan kunnen worden door een patiëntenvertrouwenspersoon en een familievertrouwenspersoon. Verdere stappen zijn uitgewerkt in een richtlijn. De toepassing van verplichte zorg hoeft niet in een zorginstelling, maar kan ook bijvoorbeeld bij de patiënt thuis plaatsvinden. 

Afwijken van de zorgmachtiging

De zorgverantwoordelijke moet zich houden aan de verplichte zorg die in de zorgmachtiging staat. Andere vormen van verplichte zorg buiten de zorgmachtiging om zijn alleen tijdelijk mogelijk om een noodsituatie af te wenden, als het gaat om:

  • Ernstig nadeel
  • De veiligheid binnen een accommodatie of een andere locatie waar verplichte zorg wordt verleend
  • De bescherming van rechten en vrijheden van anderen, of
  • Het voorkomen van strafbare feiten.

In zulke situaties kan de zorgverantwoordelijke maximaal drie dagen andere verplichte zorg geven dan in de zorgmachtiging staat ter afwending van de noodsituatie. Als die tijdelijke verplichte zorg niet na twaalf uur kan worden afgebouwd, moet de zorgverantwoordelijke dit melden aan de geneesheer-directeur.

Is de vorm van verplichte zorg langer dan drie dagen noodzakelijk? Dan moet de geneesheer-directeur een aanvraag tot wijziging van de zorgmachtiging indienen bij de officier van justitie. Als de officier van justitie met die aanvraag instemt, vraagt hij de rechter de zorgmachtiging te wijzigen. De rechter moet dan binnen drie dagen beslissen.