Zorgplan in ouderen- en gehandicaptenzorg

In het zorgplan staat welke zorg een cliënt krijgt. Het zorgplan is gebaseerd op de behoeften en wensen van de cliënt zelf, zodat de zorg goed past bij zijn situatie.

Regie over de zorg

Het zorgplan is bedoeld om de cliënt zo veel mogelijk regie te geven over de zorg die hij krijgt. In het zorgplan staat de kwaliteit van leven centraal.

Degene die het zorgplan opstelt zal eerst met de cliënt bespreken wat hij belangrijk vindt in het dagelijks leven. Bijvoorbeeld hoe vaak hij wil douchen, op welke tijd hij op wilt staan, of er speciale wensen zijn voor het eten, enzovoort.

Goede zorg

Het zorgplan helpt de wensen en behoeften van de zorgvrager helder te krijgen. Dit is nodig om passende zorg te leveren.

Inhoud van het zorgplan

In het zorgplan staan:

  • de wensen en behoeften van de cliënt
  • zijn mogelijkheden en beperkingen
  • de doelen van de zorg voor de komende periode
  • afspraken over zorg en welzijn, zoals begeleiding, verzorging, verpleging,
  • afspraken over dagbesteding, hulp van familie en privacy.

Het zorgplan moet systematisch, kort, overzichtelijk en praktisch toepasbaar zijn. En de aangeboden zorg moet realistisch zijn; extreme wensen van de cliënt kunnen niet worden opgenomen. De zorg moet bijvoorbeeld passen binnen de indicatie (toewijzing van de zorg).

Wie is verantwoordelijk voor het zorgplan?

De zorgaanbieder stelt het zorgplan op, in overleg met de cliënt en/of de vertegenwoordiger.

  • Bij zorg aan huis is de zorgaanbieder bijvoorbeeld een thuiszorgorganisatie.
  • Bij opname in een zorginstelling, zal een medewerker van de zorginstelling het zorgplan opstellen, ook weer in overleg met de cliënt/vertegenwoordiger.

Klachten over het zorgplan

Wordt de zorg en ondersteuning die in het zorgplan staat niet geleverd?

  • Bespreek dat eerst met de hulpverleners.
  • Soms lukt het niet om er samen uit te komen. Dan kunt u een klacht indienen bij de klachtencommissie van de zorginstelling.
  • U kunt eventueel de cliëntenraad van de zorginstelling inschakelen. De cliëntenraad is betrokken bij de keuze van een zorgplan en de manier waarop ermee gewerkt wordt in een instelling.

Invloed op het zorgplan

De cliënt heeft een belangrijke rol bij het opstellen van het zorgplan. Familieleden kunnen hier eventueel ook bij betrokken worden. Het zorgplan moet 'meegroeien' met de veranderende zorgbehoefte, en kan dus aangepast worden.

Mogen familieleden meedenken?

Cliënten vinden het niet altijd makkelijk om hun eigen vragen en behoeften te verwoorden. De zorgverlener kan dan voorstellen om iemand mee te nemen naar de gesprekken, iemand die hem goed kent, bijvoorbeeld een familielid. De cliënt beslist zelf of hij dat wil.

Een eventuele (wettelijk) vertegenwoordiger zal altijd betrokken worden bij het opstelling van het zorgplan.

Zorgplan regelmatig bespreken

Het is de bedoeling dat het zorgplan steeds precies aansluit bij de wensen en behoeften van de cliënt. Daarom bespreekt de zorgverlener regelmatig of de afspraken nog kloppen. De cliënt kan dan vertellen wat hij vindt van de zorg die hij krijgt en of er iets moet veranderen. Als zij samen nieuwe afspraken maken, zet de zorgverlener die in het zorgplan.

Zorgplan inzien

De cliënt mag zijn zorgplan altijd bekijken en vragen om aanpassing van het plan. Hij heeft het recht om onjuistheden te (laten) corrigeren.

Familieleden mogen het zorgplan inzien als de cliënt dat goed vindt. De eventuele wettelijk vertegenwoordiger mag het zorgleefplan altijd inzien, ook zonder toestemming van de cliënt.

Zorgplan voor wilsonbekwame cliënten

Een wilsonbekwame cliënt overziet niet goed welke gevolgen een beslissing heeft. Wilsonbekwaamheid wordt per situatie bekeken. Het is dus mogelijk dat iemand wilsonbekwaam is voor de ene beslissing, maar andere beslissingen gewoon zelf kan nemen.

Is een cliënt wilsonbekwaam verklaard voor beslissingen over de zorg? Dan wordt het zorgplan in overleg met de (wettelijk) vertegenwoordiger gemaakt.

Maar ook dan blijft het belangrijk om de mening van de cliënt zo goed mogelijk te achterhalen en waar mogelijk te respecteren.

Beperkende maatregelen in het zorgplan

In het zorgplan kunnen afspraken staan die de vrijheid van een cliënt beperken. Bijvoorbeeld dat hij niet alleen van het instellingsterrein af mag gaan.

Volgens de WGBO moet de cliënt expliciet instemmen met deze afspraken. Dit is niet altijd mogelijk, ondanks het gebruik van speciale communicatiematerialen.

Dan zijn beperkende maatregelen alleen mogelijk als de cliënt gedwongen is opgenomen of is opgenomen via een artikel 60-procedure. Dit is beschreven in de Wet Bopz.