Wat is de Wet zorg en dwang?

De Wet zorg en dwang regelt de rechten van mensen met een verstandelijke beperking en mensen met een psychogeriatrische aandoening (zoals dementie) die onvrijwillige zorg krijgen. Daarnaast regelt deze wet de onvrijwillige opname. De Wzd gaat op 1 januari 2020 in.

Nee, tenzij

De kern van de Wet zorg en dwang is 'Nee, tenzij'. De zorg voor ouderen met dementie en mensen met een beperking moet zoveel mogelijk op vrijwillige basis plaatsvinden. Soms kunnen mensen met dementie of een verstandelijke beperking niet (meer) zelf inschatten wat goed voor hen is. Zorgverleners helpen ze dan bij die keuzes. Het uitgangspunt van de Wet zorg en dwang is dat onvrijwillige zorg daarbij niet wordt toegepast, tenzij het niet anders kan.

De wet gaat gelden in en buiten instellingen

De Wzd gaat niet alleen gelden in zorginstellingen, maar bijvoorbeeld ook in de thuissituatie, logeeropvang en in kleinschalige woonvormen. 

De Wzd geldt niet voor ouders die zorg verlenen aan hun kind.

Opname in een zorginstelling

De Wet zorg en dwang regelt ook de opname van mensen met dementie of een verstandelijke beperking in een zorginstelling als zij daar niet mee instemmen. Als de cliënt zich verzet tegen een gedwongen opname, beslist de rechter over de opname.

Wat regelt Wzd?

De Wzd regelt:

  • In welke situaties onvrijwillige zorg en/of opname aan de orde kan zijn;
  • Hoe een besluit tot onvrijwillige zorg genomen wordt; 
  • Wanneer onvrijwillige zorgverlening geëvalueerd moet worden.

De besluitvormingsprocedure waarborgt een zorgvuldig onderzoek naar mogelijke alternatieven voor onvrijwillige zorg. Onvrijwillige zorg is alleen toegestaan als er geen alternatieven zijn.

Voor wie geldt Wzd?

Vanaf 1 januari 2020 geldt de Wzd voor:

  • mensen bij wie een ter zake kundig arts een psychogeriatrische aandoening  of een verstandelijke beperking heeft vastgesteld;
  • mensen met een Wlz-indicatie van het CIZ op grond van psychogeriatrische aandoening  of een verstandelijke beperking .

Bij bijvoorbeeld zeer jonge kinderen zal vaak nog niet zijn vastgesteld dat sprake is van een verstandelijke beperking, in dat geval geldt de Wzd niet.

Locatieregister

Zorgaanbieders die ervoor kiezen om onvrijwillige zorg te kunnen verlenen, moeten zich registreren in het openbaar locatieregister.