Mijn naaste heeft een verstandelijke beperking en kan niet goed omgaan met seksualiteit

Seksualiteit hoort bij de mens, en ook bij mensen met een beperking. Zij zijn op seksueel gebied wel kwetsbaarder dan leeftijdsgenoten zonder beperking. Mensen met een verstandelijke beperking kunnen zelf ongepast gedrag vertonen, maar ook slachtoffer zijn van misbruik.

Neem seksueel grensoverschrijdend gedrag serieus

Seksueel grensoverschrijdend gedrag is een signaal dat u serieus moet nemen. Voor de aanpak is het belangrijk om niet alleen te kijken naar uw familielid als persoon, maar ook naar de omstandigheden waarin hij ongewenst seksueel gedrag laat zien.

De oorzaak is lang niet altijd seksueel

De oorzaak van seksueel ontremd gedrag ligt lang niet altijd op het gebied van de seksualiteit. Verschillende andere factoren kunnen een rol spelen, zoals de leeftijd en het ontwikkelingsniveau van uw familielid, zijn (psychische) gezondheid en manier waarop mensen in zijn omgeving omgaan met seksualiteit.

  • Het kan zijn dat uw familielid zich lichamelijk sneller of verder ontwikkelt dan mentaal. Daardoor kan hij fysiek meer dan dat hij mentaal of emotioneel aan kan. Hij begrijpt misschien zijn eigen gevoelens niet, en weet niet hoe hij om moet gaat met seksuele verlangens. Hierdoor kan ongepast seksueel gedrag ontstaan.
  • Sommige psychische klachten en bepaalde medicijnen leiden tot seksueel ontremd gedrag. 
  • Ook mensen met een verstandelijke beperking worden regelmatig geconfronteerd met seksualiteit. Uw familielid weet misschien veel meer over seksualiteit dan u denkt. Misschien doet hij wel seksuele ervaringen op, maar zonder ervan te leren en zonder te begrijpen wat zijn gedrag betekent voor de ander. Daarom is goede begeleiding van belang.

Begrenzing van ongepast gedrag

Als uw familielid over seksuele grenzen heen gaat, is begrenzing nodig. Met begrenzing maakt u uw familielid duidelijk wat wel en niet geaccepteerd wordt. De begrenzing moet zo veel mogelijk in balans zijn met de speelruimte die hij krijgt. Hoe die begeleiding en begrenzing eruit zien, verschilt per persoon en moet daarom in het zorgplan omschreven worden.

Sancties en dwang

Soms gaat het seksuele gedrag zo ver dat sprake is van een strafbaar feit, zoals aanranding. Dan kan aangifte en strafvervolging aan de orde zijn.

  • Onderzocht wordt of uw familielid toerekeningsvatbaar is op het gebied van seksualiteit en contact met anderen.
  • Zo niet, dan kan de officier van justitie besluiten de zaak te seponeren (te laten vervallen).
  • Het gedrag kan aanleiding zijn om een gedwongen opname met een rechterlijke machtiging (rm) te starten.

Dwangmaatregelen

Soms leidt seksueel overschrijdend gedrag tot dwangmaatregelen. Bijvoorbeeld een verbod op bepaalde contacten of een beperking van de bewegingsvrijheid (zoals een verbod alleen om van het instellingsterrein af te gaan). Dit zijn vrijheidsbeperkingen.

Medische ingrepen

Medische ingrepen zijn bijna nooit een oplossing voor seksueel overschrijdend gedrag. Er bestaan medicijnen die seksuele gevoelens verminderen, maar het is de vraag of het gedrag echt te maken heeft met seksualiteit. Er kunnen bijvoorbeeld ook problemen zijn met het verwerken van emoties, het omgaan met andere mensen of met de eigen weerbaarheid. Die problemen worden niet opgelost met medicatie die seksuele gevoelens verminderen.

In Nederland zijn gedwongen sterilisatie en chemische castratie verboden.