Wat is 'moeilijk verstaanbaar gedrag'?

Bij mensen met een verstandelijke beperking spreekt men vaak van 'moeilijk verstaanbaar gedrag'. De oorzaak en betekenis van het gedrag zijn dan lastig te achterhalen. Toch is het belangrijk om hun gedrag zo goed mogelijk te begrijpen omdat het vaak weerspiegelt hoe zij zich voelen. Machteloosheid, pijn, verveling, frustratie komen tot uiting in het gedrag. Maar ook tevredenheid of contact hebben met een ander.

Dwang voorkomen door gedrag te begrijpen

Dwang voorkomen begint met aandacht voor de belevingswereld van de cliënt. Dat maakt het mogelijk om problemen op tijd te signaleren.

Signalen herkennen

Voordat probleemgedrag echt ernstig wordt, zijn er vaak al vroege signalen. Het kan helpen om die signalen te herkennen en af te spreken hoe zorgverleners en directbetrokkenen reageren op die signalen. Misschien is het mogelijk om op dat moment afleiding of intensief contact te bieden, waardoor de problemen niet uit de hand lopen.

Gedrag in goede banen leiden

Het kanaliseren (in goede banen leiden) van gedrag is essentieel dwangmaatregelen te voorkomen.

Een vroeg signaal is bijvoorbeeld dat een cliënt onrustig wordt. Daarna kan hij bijvoorbeeld erg boos worden. De vertegenwoordiger kan met de zorgverleners bespreken hoe zij op zo’n moment het beste kunnen handelen, bijvoorbeeld extra aandacht geven, naar een prikkelarme plek of onder begeleiding naar buiten.

Houding van zorgverleners en familie

Het is logisch dat 'lastig' of dreigend gedrag een reactie bij u oproept. Die reactie kan uiteenlopend zijn, van begrip en respect tot medelijden, niet weten wat u moet doen, boosheid, irritatie, angst, afweer en ontkenning.

Belangrijk is dat uw reactie ook weer invloed heeft op de persoon met een verstandelijke beperking. Het kan helpen u bewust te zijn van deze wisselwerking, en uit te zoeken waarom het gedrag van de ander een bepaalde reactie bij u oproept.

Het is belangrijk dat niet alleen de cliënt respectvol wordt behandeld, maar dat familie en zorgverleners ook goed naar elkaar luisteren.

Adviezen