Angst bij bewoners van een VB-instelling

Angst is een normaal menselijk verschijnsel. Ook voor mensen met een verstandelijke beperking. Angst ontstaat is iemand zich onveilig voelt, bijvoorbeeld omdat hij niet begrijpt wat er zijn omgeving gebeurt. Ook bijkomende psychiatrische ziekten kunnen angst veroorzaken.

Angst is heel ingrijpend

Angst is een ingrijpende emotie waar iemand erg onder kan lijden. Net als bij andere gedrags- en emotionele problemen is het belangrijk om goed te begrijpen waar het vandaan komt en wat u kunt doen om het probleem om te buigen naar een positieve situatie. 

Neem angst serieus

Angst kan vele oorzaken hebben. Misschien vindt u de angst van een cliënt niet reëel, maar hij ervaart het anders. Hij is echt bang. De eerste stap is daarom om de angst serieus te nemen, en te achterhalen waar de angst vandaan komt. 

Heeft uw cliënt genoeg grip op zijn eigen situatie?

Voor mensen met een verstandelijke beperking is het vaak lastig om te begrijpen wat er in hun omgeving gebeurt. Zij snappen bijvoorbeeld niet waarom persoonlijke verzorging nodig is, of waarom er vaak wisselende zorgverleners zijn. Of ze begrijpen niet waarom mensen in hun omgeving op een bepaalde manier reageren.

Ze hebben vaak weinig mogelijkheden om mensen of gebeurtenissen te beïnvloeden. Bij een ernstige beperking is dit natuurlijk veel sterker.

Als u signalen van angst ziet, kan het helpen om:

  • Steeds goed uit te leggen wat er gebeurt en, zo mogelijk, waarom. Dit kan met woorden, pictogrammen, lichaamstaal of op andere manieren. Zie hiervoor de tekst over communicatie.
  • Te bekijken of u uw cliënt meer grip kunt geven op zijn omgeving. Zoek naar momenten waarop hij zelf een keuze kan maken, hoe klein en onbelangrijk die keuze voor uzelf misschien lijkt. Als je noodgedwongen weinig keuzevrijheid hebt, is iedere kleine eigen keuze van belang.
  • Na te gaan of hoe mensen in zijn omgeving met de cliënt omgaan. Leggen zij goed uit wat ze doen, zijn ze rustig of druk, proberen ze goed te communiceren?

Bijkomende psychiatrische ziekte

Angst kan ook worden uitgelokt door wanen of hallucinaties; dan is er sprake van een psychiatrische ziekte. Dit ziektebeeld is geen verschijnsel van de verstandelijke beperking, het is een bijkomende, op zichzelf staande aandoening. Dit vraagt daarom om een medische behandeling, bijvoorbeeld medicatie.

Medicijnen alleen bieden echter meestal geen goede oplossing. Ook bij een psychiatrische ziekte is het belangrijk om kritisch te kijken naar de leefomstandigheden en de manier waarop mensen met de cliënt omgaan.