Grens tussen drang en dwang

Drang is het aandringen bij een cliënt op medewerking. Dat gebeurt veel. Bij dwang heeft iemand geen keus meer. Dwang in de zorg is aan strikte regels gebonden. Dreigen met dwang om een cliënt mee te laten werken is erg ongepast.

Wat is dwang?

Dwang wil zeggen dat iemand tegen zijn wil in iets moet doen of laten. Hij heeft geen keuzemogelijkheid.

Wat is drang?

Bij drang wordt iemand zo beïnvloed dat hij minder keuze heeft. Er is sprake van manipulatie:

  • De zorgverlener stelt een beloning of sanctie in het vooruitzicht.
  • De zorgverlener houdt informatie achter of verdraait informatie.
  • Psychologisch: de zorgverlener speelt in op gevoelens.

Steeds opnieuw vragen om mee te werken

Als een zorgverlener steeds blijft vragen om mee te werken is ook sprake van drang. Een zorgverlener kan bijvoorbeeld iedere dag opnieuw medicatie aanbieden. Het herhaald vragen kan voor de cliënt als een dreigement voelen.

Wijzen op de gevolgen van gedrag

Ook kunnen zorgverleners wijzen op de gevolgen van het gedrag. Als iemand zichzelf bijvoorbeeld verwondt, kunnen de zorgverleners uitleggen dat het risico bestaat dat de behandelaar besluit tot fixatie als de cliënt niet stopt. Dit lijkt op dreigen met dwang, maar is toch net wat anders.

Moreel probleem bij drang

Een moreel probleem bij drang is: wie bepaalt welke zorg iemand nodig heeft, op grond waarvan, en hoe ver je daarin mag gaan?

Wat is dreigen met dwang?

Er is sprake van dreiging als zorgverleners bijvoorbeeld expliciet zeggen dat ze een spuit zullen geven als iemand zijn pillen niet slikt, of dat ze iemand zullen vastbinden wordt als hij nu niet rustig wordt.

Dreigen met dwang is ongepast

Het is ongepast als zorgverleners dreigen met dwang om iemand over te halen om bijvoorbeeld medicatie te nemen of om rustig te worden. Dwangmaatregelen zijn zeer ingrijpend en zijn alleen onder strikte voorwaarden toegestaan. Dreigen met dwang kan de grens naar toepassing van dwang verlagen en dat is niet gewenst.