Wet zorg en dwang (Wzd)

De Wet zorg en dwang regelt de rechten van mensen met een verstandelijke beperking en mensen met een psychogeriatrische aandoening (zoals dementie) die onvrijwillige zorg krijgen. Daarnaast regelt deze wet ook de onvrijwillige opname. De Wzd gaat op 1 januari 2020 in.

Van Bopz naar Wet zorg en dwang

Op dit moment vallen gedwongen opnames en gedwongen zorg voor mensen met dementie of met een verstandelijke beperking onder de Wet Bopz. Die wet is primair gericht op psychiatrische behandelingen in een psychiatrisch ziekenhuis.

De nieuwe Wet zorg en dwang sluit beter aan bij de zorg voor mensen met dementie of een verstandelijke beperking, waardoor mensen die hun wil niet meer kunnen uiten beter beschermd worden. 

Nee, tenzij

De kern van de Wet zorg en dwang is 'Nee, tenzij'. De zorg voor ouderen met dementie en mensen met een beperking moet zoveel mogelijk op vrijwillige basis plaatsvinden. Soms kunnen mensen met dementie of een verstandelijke beperking niet (meer) zelf inschatten wat goed voor hen is. Zorgverleners helpen ze dan bij die keuzes. Het uitgangspunt van de Wet zorg en dwang is dat onvrijwillige zorg daarbij niet wordt toegepast, tenzij het niet anders kan.

Het stappenplan

Als de zorgverlener en de cliënt niet tot overeenstemming komen over vrijwillige zorg,  dan moet de zorgverlener een stappenplan doorlopen voordat hij onvrijwillige zorg mag toepassen. De situatie van de cliënt wordt geanalyseerd, er wordt bekeken of er vrijwillige alternatieven zijn , en externe deskundigheid wordt ingeschakeld.

De wet gaat gelden voor instellingen en thuis

De Wzd gaat niet alleen gelden in zorginstellingen, maar bijvoorbeeld ook in de thuissituatie, logeeropvang en in kleinschalige woonvormen. 

Opname in een zorginstelling

De Wet zorg en dwang regelt ook de opname van mensen met dementie of een verstandelijke beperking in een zorginstelling als zij daar niet mee instemmen. Als de cliënt zich verzet tegen een gedwongen opname, beslist de rechter over de opname.

Wet-en regelgeving

  • Wet zorg en dwang. Op 23 januari 2018 is de Wet zorg en dwang door de Eerste Kamer aanvaard. Gelijktijdig is de Wet verplichte GGZ (Wvggz) ook door de Eerste Kamer aanvaard. De Wvggz past de Wet zorg en dwang vergaand aan. Dit heeft als gevolg dat de versie van de Wzd die in in het Staatsblad en op de website van de Eerste Kamer te vinden is, niet zelfstandig gelezen kan worden zonder ook te kijken naar de Wvggz. De integrale versie van de Wzd waar deze wijzigingen wel in meegenomen zijn treft u op de link bovenaan deze paragraaf aan, en onder de documenten.
  • Artikelsgewijze toelichting. Op 12 oktober 2018 is de integrale versie inclusief een artikelsgewijze toelichting  van de Wet zorg en dwang gepubliceerd.
  • Besluit zorg en dwang. Op 5 juni 2019 is het Besluit zorg en dwang in het Staatblad gepubliceerd. 
  • Aanpassingswet. Op 12 juni 2019 zal vanaf 14.45 uur het plenaire debat over de Aanpassingswet plaats vinden. Via de link vindt u de Aanpassingswet, overige documenten, de procedure en het tijdspad.

Implementatie Wet zorg en dwang

  • Kernboodschap. Op 7 september 2018 heeft VWS met een aantal betrokken partijen een kernboodschappensessie georganiseerd. De kernboodschap van VWS is tot stand gekomen met medewerking van deze partijen.
  • Implementatieplan en activiteitentabel. Op 7 december 2018  zijn het implementatieplan Wet zorg en dwang en de bijbehorende activiteitentabel gepubliceerd.
  • Kwaliteitskader cliëntenvertrouwenspersoon. Op 15 februari 2018 is het 'Kwaliteitskader cliëntenvertrouwenspersoon in de Wet zorg en dwang' aangeboden aan VWS.