Zorgvuldigheidseisen bij dwang in de zorg

Dwang is erg ingrijpend en moet daarom altijd zoveel mogelijk voorkomen worden. Dwang is altijd de laatste stap. Toch komt het voor dat een hulpverlener dwang toepast. Het is dan belangrijk dat dit zorgvuldig gebeurt.

Afweging van de behandelaar

Voordat een behandelaar besluit om dwang toe te passen moet hij deze vragen beantwoorden:

  • Gaat het in deze situatie om dwang onder de Bopz of om dwang onder de WGBO?
  • Is voldaan aan de criteria die de betreffende wet stelt?
  • Zijn er minder ingrijpende alternatieven beschikbaar?
  • Staat de dwangtoepassing in redelijke verhouding tot het dreigende gevaar?
  • Is de dwangtoepassing wel effectief om het gevaar af te wenden?

Dwang mag nooit langer dan nodig worden toegepast.

Voldoen aan de eisen van de Wet Bopz

Dwang op grond van de Wet Bopz mag alleen als er voldaan is aan de eisen die deze wet stelt. Zie hiervoor: 

Wijs de cliënt op zijn rechten en mogelijkheden

Zorgverleners moeten hun cliënten uitleggen welke rechten zij hebben als er sprake is van dwang.

Uitvoering van dwangmaatregelen

In de Wet Bopz staat niet expliciet wie de dwangtoepassing moet uitvoeren. Hier zijn dus geen regels voor.

Voorbehouden handelingen

Is er sprake van een 'voorbehouden handeling' bij de toepassing van dwang, zoals het toedienen van een injectie? Voorbehouden handelingen mogen alleen wordt uitgevoerd door zorgverleners die zijn ingeschreven in het BIG-register. Dit geldt ook als deze handelingen onder dwang worden uitgevoerd.

Zorgvuldigheid bij toepassing van dwang

Dwang moet zo veel mogelijk voorkomen worden. Als het echt niet anders kan, is een zorgvuldige toepassing van belang.

  • Alle zorginstellingen met een bopz-aanmerking moeten een protocol/kwaliteitskader hebben waarin beschreven staat welke middelen ingezet kunnen worden.
  • Daarbij hoort regelmatige oefening in een zorgvuldige toepassing en (bij)scholing.