Fouilleren en kamer doorzoeken

Fouilleren wil zeggen dat een hulpverlener voelt of een cliënt een gevaarlijk voorwerp heeft verstopt in of onder de kleding, of in het lichaam. Een cliënt kan gevaarlijke voorwerpen ook in zijn kamer verstoppen.

Gevaarlijke voorwerpen

Het gaat bijvoorbeeld om voorwerpen waarmee men verwondingen of schade kan veroorzaken, zoals een zakmes, schaar, vork, aansteker of potlood. Het kan ook gaan om dingen die gevaarlijk zijn voor de gezondheid van de cliënt, zoals drugs of bedorven voedsel.

De zorgverlener beslist of een voorwerp gevaarlijk is in een bepaalde situatie.

Hoe zoeken zorgverleners naar gevaarlijke voorwerpen?

Om gevaarlijke voorwerpen te vinden kan het toegestaan zijn om:

  •  te fouilleren
  • een inwendig onderzoek te doen
  • de kamer te doorzoeken
  • de post te openen

Fouilleren

Fouilleren is alleen toegestaan als de zorgverlener vermoedt dat een cliënt een gevaarlijk voorwerp bij zich heeft. Zorgverleners mogen niet standaard fouilleren, bijvoorbeeld iedere keer als een cliënt binnenkomt.

Onderzoek aan de kleding

'Onderzoek aan de kleding' wil zeggen dat de zorgverlener voelt of een cliënt een voorwerp in of onder de kleding draagt. Bijvoorbeeld in de broekzakken of onder de trui.

Onderzoek aan het lichaam

Bij 'onderzoek aan het lichaam' controleert een zorgverlener of een cliënt een voorwerp in de mond, neusholte of oren heeft gestopt. Bij vrouwen kan men ook de bh controleren.

Fouilleren door man of vrouw?

In de wet staat niet dat een cliënt alleen gefouilleerd mag worden door iemand van hetzelfde geslacht. Een vrouw mag dus door een man onderzocht worden. Als een cliënte daar moeite mee heeft, kan zij dat het beste met de zorgverleners bespreken. Het is een kwestie van goede zorg dat de zorgverleners hier rekening mee houden.

Inwendig onderzoek

Een inwendig onderzoek onder dwang is één van de meest ingrijpende maatregelen die een cliënt kan meemaken.

Bij een inwendig onderzoek voelt een arts in het lichaam van de cliënt, bijvoorbeeld anaal of vaginaal, of er een gevaarlijk voorwerp zit.

Is inwendig onderzoek toegestaan?

Voor een inwendig onderzoek is toestemming nodig van de cliënt zelf, tenzij zijn of haar gezondheid ernstig in gevaar is. In een noodsituatie waarbij het gevaar echt niet op een andere manier op te lossen is, kan een inwendig onderzoek de enige manier zijn om het gevaarlijke voorwerp af te nemen.

Voorbeeld van een direct gevaarlijke situatie

Een voorbeeld is dat iemand drugsbolletjes heeft verstopt in het lichaam, die op knappen staan. Om ernstige inwendige verwondingen te voorkomen mag een arts de bolletjes er direct uithalen.

De arts moet er van overtuigd zijn dat het inwendige onderzoek de enige manier is om het ernstige gevaar af te wenden. Hij mag dit alleen onder dwang doen als hij vindt dat de cliënt zelf niet kan beslissen omdat hij terzake wilsonbekwaam is verklaard.

Alleen een arts mag een inwendig onderzoek doen

Alleen een arts mag een inwendig onderzoek doen. Omdat inwendig onderzoek zo ingrijpend is, wordt het in principe uitgevoerd door iemand van hetzelfde geslacht als de cliënt. Alleen in een direct acute noodsituatie waarin geen tijd is om een arts te vinden van hetzelfde geslacht, kan een arts van het andere geslacht het onderzoek doen. Maar dit mag alleen als het echt niet anders kan.

Wordt er onnodig gefouilleerd?

Denkt u (als cliënt) dat er in uw instelling onnodig gefouilleerd wordt? Zorgverleners moeten cliënten met respect behandelen en een reden opgeven waarom ze fouilleren. Als u naar uw mening onnodig wordt gefouilleerd, kunt u een aantal stappen zetten.

Bespreken

Vindt u het fouilleren onnodig of vernederend, dan kunt u hierover praten met de betreffende zorgverlener, of met zijn leidinggevende.

Klacht indienen

U kunt ook een klacht indienen. Schrijf in een brief in welke situatie(s) u wordt gefouilleerd en waarom u dat onnodig vindt. Als u vindt dat de hulpverleners te weinig respect hebben bij het fouilleren, probeer dan zo concreet mogelijk te omschrijven wat ze doen en waarom u dat respectloos vindt. De patiëntenvertrouwenspersoon (GGZ) of cliëntenvertrouwenspersoon (gehandicaptenzorg) kan daarbij helpen.

Kamer doorzoeken

Zorgverleners mogen de kamer van een cliënt niet zomaar doorzoeken. Als men vermoedt dat de cliënt gevaarlijke voorwerpen op zijn kamer heeft, is het wel mogelijk om die voorwerpen te zoeken. Ook bedorven voedsel kan gevaarlijk zijn (voor de gezondheid).

Er moet een goede reden zijn om de kamer te doorzoeken, bijvoorbeeld een vermoeden dat de cliënt drugs op de kamer heeft. Ook moeten ze, als dat mogelijk is, zorgen dat de cliënt er bij kan zijn.

Voorwerpen in beslag nemen

Zorgverleners kunnen gevaarlijke spullen altijd afnemen van gedwongen opgenomen cliënten.

  • De instelling moet deze spullen bewaren en de cliënt daarvan een bewijs geven.
  • Het beste is om hiervan ook een aantekening in het cliëntendossier te maken.
  • Bij zijn ontslag krijgt de cliënt de spullen weer terug.
  • Verboden voorwerpen, zoals drugs en wapens, moeten naar de politie.