Wat is dwangbehandeling?

Dwangbehandeling is een behandeling tegen de wil van de cliënt. Het gaat om een behandeling die in het behandelplan of zorgplan van de cliënt is opgenomen. Dwangbehandeling is alleen toegestaan in een zorginstelling met een Bopz-aanmerking.

Een dwangbehandeling is bijvoorbeeld:

Wanneer is dwangtoepassing toegestaan?

Een dwangbehandeling is alleen toegestaan:

  • Tijdens een onvrijwillige opname in een zorginstelling met een inbewaringstelling (ibs), rechterlijke machtiging (rm) of via een opname zonder instemming, zonder verzet (artikel 60).
  • Op een afdeling /instelling /woonlocatie met een Bopz-aanmerking.
  • Als de behandeling in het behandelplan of zorgplan staat.
  • Als de behandeling absoluut noodzakelijk is om de cliënt zelf of anderen te beschermen.
  • Als er sprake is van gevaar binnen de locatie / afdeling waar de cliënt verblijft. Het gaat om gevaar voor de cliënt zelf of voor anderen, bijvoorbeeld omdat hij boos wordt op andere mensen op zijn afdeling.
  • In GGZ-instellingen: als de arts met de behandeling kan voorkomen dat de cliënt onaanvaardbaar lang opgenomen moet blijven, terwijl hij met behandeling wel snel met ontslag kan. In de gehandicaptenzorg en verpleeghuizen komt dit niet of nauwelijks voor.

Regels die de cliënt beschermen

De toepassing van dwangbehandeling is verder gebonden aan regels over:

Dwangbehandeling voorkomen

In de afweging tussen de beste hulp en de veiligheid voor alle betrokkenen, lijkt dwang soms de enige oplossing. Dwangbehandeling is echter heel ingrijpend.

  • Het is alleen toegestaan als er echt geen andere mogelijkheid is.
  • De behandelaar moet altijd nagaan of er andere, minder ingrijpende alternatieven zijn.
  • De behandeling moet effectief zijn en in redelijke verhouding staan met het doel, namelijk er voor zorgen dat de cliënt zo opknapt dat er geen gevaar meer is.

Cliënten (en vertegenwoordigers) mogen verwachten dat zij mee kunnen denken over de minst ingrijpende maatregelen.

Dwangbehandeling hoort niet automatisch bij een gedwongen opname

Het is zeker niet zo dat iedereen die gedwongen wordt opgenomen, ook een dwangbehandeling krijgt. Tijdens een gedwongen opname kan de cliënt instemmen met een behandeling. Dan is er sprake van een gedwongen opname met een vrijwillige behandeling.

Second opinion vragen

De cliënt (of zijn vertegenwoordiger) kan vragen om een second opinion (tweede mening). Een andere arts kijkt dan naar de situatie en behandeling.