Wat is een gedwongen opname?

Een onvrijwillige (of gedwongen) opname is heel ingrijpend. Het is alleen toegestaan als iemand een gevaar vormt voor zichzelf of voor anderen. Dat gevaar moet te maken hebben met een psychische aandoening, een verstandelijke beperking of een psychogeriatrische aandoening (dementie).

Hoe gaat een gedwongen opname?

Een gedwongen opname is alleen toegestaan als er sprake is van gevaar.

Kunt u een gedwongen opname voorkomen?

Als cliënt kunt u een aantal dingen doen om te voorkomen dat u gedwongen wordt opgenomen.

Is de procedure voor gedwongen opname al gestart?

Als de procedure voor een gedwongen opname al loopt, kunt u die niet zelf stoppen.

  • Tijdens de procedure kunt u aan de rechter uitleggen waarom u een gedwongen opname níet nodig vindt. Het is verstandig om dit van tevoren goed te bespreken met uw advocaat. U heeft recht op hulp van een advocaat.
  • U kunt alsnog voor een vrijwillige opname kiezen.

De procedure is nog niet gestart

Bent u bang dat mensen in uw omgeving een procedure voor een gedwongen opname zullen gaan starten? Of vindt uw omgeving dat uw situatie onhoudbaar is, terwijl u het daar zelf niet mee eens bent?

U kunt dan het beste met uw behandelaar of met uw huisarts bespreken wat er precies aan de hand is:

  • Waarom vinden mensen om u heen dat u opgenomen moet worden?
  • Wat vindt de arts daarvan?
  • Kunt u afspraken maken waardoor anderen het vertrouwen hebben dat u zichzelf goed kunt redden, eventueel met extra hulp?

Misschien kunt u extra begeleiding thuis krijgen, of (tijdelijk) extra medicatie nemen. Uw behandelaar kan ook een voorwaardelijke machtiging aanvragen. Daarmee wordt u niet gedwongen opgenomen zolang u zich houdt aan de voorwaarden in de machtiging. Een voorwaarde kan zijn dat u medicatie gebruikt.  

Hoe gaat een opname van mensen die zelf geen beslissing kunnen nemen?

Mensen met een ernstige verstandelijke beperking of vergevorderde dementie kunnen vaak zelf niet aangeven of ze naar een instelling willen verhuizen. Het Centrum indicatiestelling zorg (CIZ) kan dan een indicatie geven voor een opname zonder instemming, zonder verzet (artikel 60 Bopz). Dit is geen echte gedwongen opname, maar ook geen vrijwillige. Wel gelden grotendeels dezelfde regels en dezelfde rechtsbescherming.

Vrijheden en beperkingen bij een gedwongen opname

Als u gedwongen bent opgenomen, mag u de instelling alleen verlaten met toestemming van de behandelaar. Ook voor een familiebezoek of om naar het winkelcentrum te gaan.

U houdt uw basisrechten, zoals het recht om bezoek te ontvangen of om rond te lopen op het terrein van de instelling. Soms kunnen ook die rechten beperkt worden. Daarvoor moeten wel dringende redenen zijn. 

Goede zorg tijdens een gedwongen opname

Ook tijdens een gedwongen opname heeft u recht op goede zorg. Dat wil zeggen: zorg die aansluit bij uw wensen en behoeften.