Rol van de advocaat bij een gedwongen opname

Een advocaat is iemand die de wet kent en die weet welke rechten een cliënt heeft. Een advocaat komt op voor de belangen van zijn cliënt.

Juridisch advies en bijstand

Een advocaat geeft juridisch advies en vertegenwoordigt cliënten bij een zitting van de rechtbank. De advocaat zal de zaak eerst met zijn cliënt bespreken. Hij legt uit wat de procedure is bij de rechtbank. De advocaat luistert daarbij vooral naar de cliënt. Hij vraagt wat de cliënt zelf wil, zodat hij zijn belangen kan verdedigen bij de zitting.

Controle op de procedure

De advocaat houdt in de gaten of de juridische procedure goed loopt. Bij een zitting over een gedwongen opname moet er bijvoorbeeld een geneeskundige verklaring zijn van een arts. Ontbreekt deze, dan zal de advocaat dit melden bij de rechter.

Contact met de advocaat tijdens een gedwongen opname

Een gedwongen opgenomen cliënt mag altijd contact opnemen met zijn advocaat. De advocaat mag ook langs komen als een cliënt onder dwang behandeld wordt of als er middelen en maatregelen worden uitgevoerd.

De advocaat behartigt de belangen van de cliënt

Bij de rechter moet een advocaat voor opkomen voor de belangen van zijn cliënt. Hij mag alleen dingen vertellen waarvoor de cliënt toestemming heeft gegeven. De advocaat is echter wel verantwoordelijk voor de behandeling van de zaak en is daarom 'de baas' over hoe hij de zaak aanpakt. De advocaat is niet verplicht om eisen van de cliënt uit te voeren als hij vindt dat die niet goed zijn voor de zaak.

Recht op een advocaat bij een gedwongen opname

Zodra de burgemeester een last tot inbewaringstelling (ibs) heeft afgegeven, zorgt hij ervoor dat de cliënt binnen 24 uur een advocaat krijgt. Ook bij procedures voor een rechterlijke machtiging krijgt de cliënt een advocaat toegewezen. Als de gedwongen opname later wordt verlengd, krijgt de cliënt meestal weer dezelfde advocaat die hem eerder heeft bijgestaan.

De Raad voor Rechtsbijstand regelt de advocaat. De hulp van de advocaat is gratis.

Recht op een advocaat bij andere Bopz-zaken

Ook tijdens een gedwongen opname kan een cliënt te maken krijgen met rechtspraak. Bijvoorbeeld als hij een klacht heeft over dwangbehandeling, middelen en maatregelen of beperking van vrijheden en als de klachtencommissie hem daarin ongelijk heeft gegeven. De cliënt kan zijn klacht dan voorleggen aan de rechter. Of als de geneesheer-directeur het verzoek afwijst om een inbewaringstelling of rechterlijke machtiging op te heffen.

Ook in deze situatie krijgt de cliënt een advocaat toegewezen. Hij moet misschien wel een eigen bijdrage of griffiekosten betalen. De advocaat kan hier meer over vertellen.

Een geschikte advocaat vinden bij een gedwongen opname

Bij een zitting over een gedwongen opname krijgt de cliënt een advocaat toegewezen. Als de cliënt al eerder gedwongen is opgenomen, dan krijgt hij bij een volgende opname meestal dezelfde advocaat toegewezen.

Was hij niet tevreden over die advocaat? Dan kan hij aan de Raad voor Rechtsbijstand doorgeven dat hij liever een andere advocaat wil.

Andere advocaat gewenst?

De patiëntenvertrouwenspersoon (GGZ) of cliëntenvertrouwenspersoon (andere zorginstelling) kan helpen om een advocaat te vinden. Verder kunt u op de websites van de Nederlandse Orde van Advocaten en van de Raad voor Rechtsbijstand zoeken naar een advocaat die gespecialiseerd is op een bepaald gebied.

Is een advocaat nodig?

Bij het Juridisch Loket kunt u navragen of een advocaat echt nodig is. Dit advies is gratis. De medewerker van het Juridisch Loket kan u ook doorverwijzen naar een advocaat.

Wat kost een advocaat?

De rechtsbijstand van een toegewezen advocaat is gratis voor de cliënt. In andere situaties is vaak een gedeeltelijke vergoeding mogelijk als de cliënt een laag inkomen heeft.

Toegewezen advocaat: gratis

De bijstand van de advocaat is gratis als iemand een advocaat krijgt toegewezen. Bijvoorbeeld als er een rechtszitting is over een gedwongen opname.

Gefinancierde rechtsbijstand: gedeeltelijke vergoeding

Bij andere zittingen van de rechter of bij juridisch advies van een advocaat moet de cliënt meestal wel zelf betalen. Mensen met een laag inkomen krijgen soms een vergoeding voor de advocaatkosten. Dat heet gefinancierde rechtsbijstand. Meer hierover leest u op de website van de Nederlandse Orde van Advocaten.

Griffierechten

Soms moet de cliënt geld betalen aan de rechtbank voor het behandelen van de zaak. Dat zijn de griffierechten.

Welke informatie krijgt de advocaat over de cliënt?

Een advocaat kan niet zomaar overal informatie over zijn cliënt opvragen. Meestal moet de cliënt daarvoor toestemming geven. Als een advocaat informatie krijgt, dan zal hij dat altijd aan zijn cliënt vertellen.

  • Persoonlijke gegevens
    Als een cliënt een advocaat krijgt toegewezen, krijgt de advocaat de naam en het adres van de cliënt door. Hij krijgt ook de stukken die bij de procedure horen, zoals de geneeskundige verklaring. Hij neemt vervolgens contact met de cliënt op om de zaak voor te bespreken.
     
  • Stukken van de rechtbank
    De advocaat krijgt verder alle stukken die bij de rechtbank over de zaak binnenkomen. Hij zal deze stukken met de cliënt bespreken. Verdere informatie krijgt de advocaat alleen van de cliënt zelf.
     
  • Informatie van derden
    De advocaat mag alleen met anderen over de cliënt praten als de cliënt daarvoor toestemming geeft. Hij kan dan bijvoorbeeld contact opnemen met de behandelaar, familie of andere betrokkenen voor meer informatie. Dat mag dus alleen als de cliënt dat goed vindt.
     
  • Medisch dossier
    Een advocaat mag ook niet zomaar het medische dossier inzien. Dat kan alleen als de cliënt toestemming geeft.
     
  • Uitspraak van de rechter
    Tot slot krijgt de advocaat ook altijd de uitspraak van de rechter te zien.

Mag een advocaat informatie over een cliënt doorgeven aan anderen?

Een advocaat heeft een geheimhoudingsplicht. Hij mag alleen informatie over een cliënt aan anderen geven als de cliënt daarvoor toestemming geeft.

De advocaat zal ook altijd proberen om alleen met de cliënt te praten, zonder dat daar anderen bij zijn. Maar soms kan dat niet. Als iemand bijvoorbeeld heel psychotisch is en daardoor plotseling agressief kan worden, is er waarschijnlijk een verpleegkundige bij het gesprek aanwezig.

Meer informatie

Cliënten en directbetrokkenen kunnen contact opnemen met het Juridisch Loket.