Dwang in de zorg - ministerie van VWS

 Rijksoverheid logo
 
 

Wetsvoorstel Zorg en dwang

Het wetsvoorstel Zorg en dwang is gericht op mensen met dementie en mensen met verstandelijke beperkingen. De kern van de wet is 'Nee, tenzij'. Het uitgangspunt is dat dwangmaatregelen niet thuis horen in de zorg voor ouderen en gehandicapten. Gevaarlijke situaties moeten altijd met vrijwillige zorg worden opgelost, ook bij ernstig probleemgedrag.

In de instelling en thuis

Het wetsvoorstel geldt niet alleen in instellingen, maar bijvoorbeeld ook in de thuissituatie of in kleinschalige woonvormen.  

Van Bopz naar Wet zorg en dwang

Op dit moment vallen gedwongen opnames en gedwongen zorg voor mensen met dementie of met een verstandelijke beperking onder de Wet Bopz. Die wet is primair gericht op psychiatrische behandelingen in een psychiatrisch ziekenhuis.

De nieuwe wet Zorg en Dwang sluit beter aan bij de zorg voor mensen met dementie of een verstandelijke beperking, waardoor ook mensen die hun wil niet meer kunnen uiten beschermd worden. “Wie zwijgt stemt toe” kan nooit het uitgangspunt in de langdurige zorg zijn.

Zorgplan en stappenplan

Het wetsvoorstel Zorg en dwang regelt cliënten alleen zorg krijgen die in het zorgplan is opgenomen en waar de cliënt mee instemt.

Komen de zorgverlener en de cliënt niet tot overeenstemming over vrijwillige zorg? Dan moet de zorgverlener een stappenplan doorlopen waardoor de situatie van de cliënt goed wordt geanalyseerd, alle alternatieven voor vrijwillige zorg worden bekeken, en externe deskundigheid wordt ingeschakeld.

Als onvrijwillige zorg echt de enige manier is om 'ernstig nadeel' te voorkomen, is verantwoord toezicht verplicht bij de toepassing. Een cliënt kan niet in zijn vrijheid worden beperkt en vervolgens alleen worden gelaten.

Opname in een zorginstelling

De nieuwe wet regelt ook de opname van mensen met dementie of verstandelijke beperkingen in een zorginstelling als zij daar zelf niet over kunnen beslissen (opname zonder instemming, zonder verzet), of als zij zelf weigeren terwijl een opname wel noodzakelijk is (gedwongen opname via een inbewaringstelling of een rechterlijke machtiging). 

Onvrijwillige zorg

'Onvrijwillige zorg' is zorg waartegen de cliënt of zijn vertegenwoordiger zich verzet en die bestaat uit:

  • het toedienen van vocht, voeding en medicatie, en medische controles/handelingen;
  • beperken van de bewegingsvrijheid;
  • insluiten;
  • toezicht houden op de cliënt;
  • onderzoek aan de kleding of het lichaam;
  • onderzoek van de woon- of verblijfsruimte op middelen die het gedrag beïnvloeden en op gevaarlijke voorwerpen;
  • controleren op de aanwezigheid van middelen die het gedrag beïnvloeden;
  • beperkingen in de vrijheid om het eigen leven in te richten, waardoor de cliënt iets moet doen of nalaten (inclusief het gebruik van communicatiemiddelen);
  • beperkingen in het recht op het ontvangen van bezoek.

De regels over opname van onvrijwillige zorg in het zorgplan en de evaluatie zijn altijd van toepassing (ook als de vertegenwoordiger instemt en de cliënt zich er niet tegen verzet) bij:

  • medicatie die gedrag en/of bewegingsvrijheid beïnvloedt en die niet wordt toegediend volgens de geldende professionele richtlijnen;
  • maatregelen waardoor de cliënt enige tijd in zijn bewegingsvrijheid wordt beperkt;
  • insluiting.

Vrijwillige zorg is het uitgangspunt

Het inzetten van onvrijwillige zorg is altijd een laatste redmiddel. Vrijwillige zorg moet vanzelfsprekend worden. Om deze cultuur te bevorderen heeft Externe link die mogelijk in een nieuwe tab of scherm opentZorg voor Beter een serie trajecten uitgevoerd waarin zorgverleners leren zoeken naar alternatieven voor onvrijwillige zorg.

Voortgang

Op de Externe link die mogelijk in een nieuwe tab of scherm opentwebsite van de Eerste Kamer vindt u informatie over de voortgang. 

U vindt hier de integrale versie van het wetsvoorstel zorg en dwang (februari 2017)

 


Niet gevonden wat u zocht? Ga naar het contactformulier of bel 0900-1121314, en we helpen u graag verder. We zijn maandag t/m vrijdag van 10.00 tot 16.00 uur bereikbaar.

Document acties

* PDF documenten kunt u lezen met een Externe link die mogelijk in een nieuwe tab of scherm opentPDF reader

* Microsoft Word documenten kunt u openen met Externe link die mogelijk in een nieuwe tab of scherm opentMicrosoft Office

Laatste wijziging: 03-09-2017
Sections