Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO)

De WGBO is van belang voor iedereen die met medische zorg te maken krijgt. Zodra een arts een patiënt gaat onderzoeken of behandelen, is sprake van een geneeskundige behandelingsovereenkomst. Ook medische keuringen vallen onder de WGBO.

Doel

De wet heeft tot doel de rechtspositie van de patiënt te versterken.

Rechten

De WGBO regelt:

• recht op informatie over de medische situatie
• toestemming voor een medische behandeling
• inzage in het medisch dossier
• geheimhoudingsplicht voor de hulpverlener
• het recht op privacy tijdens een medische behandeling
• vertegenwoordiging van patienten die niet zelf kunnen beslissen

Plichten

Naast rechten hebben patiënten ook plichten: de patiënt moet de zorgverlener goed, eerlijk en volledig op de hoogte stellen van zijn problematiek. Met de juiste informatie kan de zorgverlener sneller en beter een diagnose stellen en kan hij beter zorg verlenen. De patiënt moet zo veel mogelijk met de zorgverlener meewerken en adviezen opvolgen.

Vertegenwoordiging

Iemand die bepaalde beslissingen niet meer zelf kan nemen, is wilsonbekwaam voor die beslissingen. Iemand anders mag die beslissingen dan nemen en zijn belangen behartigen. Hij is de wettelijk vertegenwoordiger van de cliënt. In de WGBO staat wie vertegenwoordiger kunnen zijn (ook in deze volgorde):

1. De mentor of curator van de cliënt = benoemd door de rechter 
2. De schriftelijk gemachtigde = benoemd door de cliënt zelf (in een schriftelijke verklaring) 
3. De echtgenoot of partner = niet benoemd, vrijwillig 
4. Een ouder / kind / broer / zus = niet benoemd, vrijwillig 

Komen de ouders, kinderen, broers en zussen er niet uit wie de vertegenwoordiger wordt, dan bepaalt de arts wie vertegenwoordiger wordt. Een vertegenwoordiger heeft in principe recht op informatie en inzage in het dossier, of een kopie van het dossier. De vertegenwoordiger krijgt alleen de informatie die nodig is om beslissingen te nemen. 
De arts kan voor 'goed hulpverlenerschap' de informatie aan de vertegenwoordiger beperken. Dit mag niet te snel en alleen in zeer uitzonderlijke situaties. 

Dwang

De WGBO regelt ook dat een arts soms zonder toestemming een medische ingreep mag doen, bijvoorbeeld om iemands leven te redden of om een ernstige handicap te voorkomen. Soms gaat het dan om een behandeling onder dwang. Meer informatie vindt u in het onderwerp Dwang op grond van de WGBO.