Wat betekent dit voor: familie professional

professional

Mogen hulpverleners een cliënt dwingen om te eten en te drinken?

Tegen de zin moeten eten of drinken is een heel ingrijpende maatregel. Daarom mag dat in principe niet. Alleen als de gezondheid van uw cliënt ernstig gevaar loopt omdat hij structureel weigert te eten en/of te drinken, is ingrijpen mogelijk. Zorgverleners moeten dit echter zo veel mogelijk proberen te voorkomen.

Gevaar voor de gezondheid

Gedwongen voedsel of vocht is alleen te rechtvaardigen als uw cliënt ondervoed of uitgedroogd dreigt te raken. Dan is er sprake van gevaar voor de gezondheid van uw cliënt. De wet geeft aan dat bij gevaar (onder strikte voorwaarden) dwang mogelijk is. Dat kan alleen als de cliënt gedwongen is opgenomen via artikel 60, of met een inbewaringstelling of een rechterlijke machtiging.
In dit geval kan het gaan om sondevoeding. Uw cliënt krijgt dan een slangetje door de neus naar de maag waar vloeibaar voedsel of vocht doorheen loopt. Als uw cliënt probeert om de sondeslang uit het lichaam te trekken, kan hij zo nodig gefixeerd (vastgebonden) worden. Dit is een extreme situatie die alleen in het uiterste geval mag worden toegepast. 

Omstandigheden

Gedwongen toedienen van voeding of vocht is een dwangbehandeling en mag alleen onder strikte voorwaarden worden ingezet. Afhankelijk van de situatie kan er sprake van dwang op grond van de WGBO, of op grond van de Bopz. 

Ernstig nadeel voor de gezondheid 

De WGBO is van toepassing als uw cliënt gedwongen voedsel of vocht nodig heeft vanwege een lichamelijke oorzaak. Bijvoorbeeld als uw cliënt een operatie heeft gehad en daarna te verzwakt is om te eten. Als hij in die staat zijn situatie niet kan overzien, kan de behandelaar hem wilsonbekwaam verklaren en is gedwongen voeding of vocht mogelijk op grond van de WGBO. Dit zal overigens wel altijd met de familie besproken worden.

Gevaar als gevolg van de verstandelijke beperking

De Bopz is van toepassing als uw cliënt weigert om te eten en of drinken zonder een lichamelijke oorzaak, maar als gevolg van een 'stoornis van de geestesvermogens'. Als een arts constateert dat dit leidt tot een levensgevaarlijke situatie, dan is gedwongen voeding en of vocht mogelijk. Dit kan alleen als uw cliënt gedwongen is opgenomen (artikel 60, inbewaringstelling, rechterlijke machtiging) in een instelling met een Bopz-aanmerking. 

Goede zorg 

Goede zorg wil zeggen dat de hulpverleners tot het uiterste zullen gaan om uw cliënt te laten eten en of drinken en dwang te voorkomen. Soms is dwang noodzakelijk omdat niet eten en drinken zeer gevaarlijk is voor de gezondheid. De gedwongen toediening moet zo kort mogelijk duren; de arts bepaalt hoe lang dat is.

Klacht

De cliënt kan een klacht indienen als hij het niet eens is met de gedwongen voeding of vocht. Een familielid of vertegenwoordiger kan dit ook namens de cliënt doen.