Wat betekent dit voor: familie professional

professional

Wat kan ik wel en niet bespreken met directbetrokkenen?

Directbetrokkenen willen uiteraard op de hoogte blijven van de situatie van hun naaste. De uitwisseling van medische en persoonlijke gegevens is echter aan regels gebonden. Voor professionele hulpverleners is het daarom belangrijk om te weten wat zij wel en niet mogen bespreken.

Algemene uitgangspunten

Voor de uitwisseling van informatie over cliënten gelden drie algemene uitgangspunten:

• het recht op geheimhouding van professionele (in het bijzonder medische) informatie;
• het recht op bescherming van de persoonsgegevens;
• het recht op persoonlijke vrijheid van keuze en levenssfeer.

Toestemming

Als professional kunt u niet zomaar informatie geven over persoonlijke zaken van een cliënt, tenzij de cliënt u toestemming geeft om dat in zijn plaats en/of in zijn belang te doen. Dit moet goed geregeld zijn in het persoonlijk plan, zorgplan of ondersteuningsplan.

De vraag of een cliënt wilsonbekwaam is op dit punt, speelt hierbij een belangrijke rol. Cliënten kunnen alleen toestemming geven om informatie te verstrekken als ze kunnen overzien wat dat betekent. Als iemand dat niet kan, heeft hij een vertegenwoordiger nodig die juridisch bevoegd is om in zijn plaats toestemming te geven.  

Niet alle cliënten zijn wilsonbekwaam

Mensen met een verstandelijke beperking worden soms automatisch als wilsonbekwaam gezien. Dit is niet terecht. Het uitgangspunt is dat ieder mens op alle gebieden wilsbekwaam is, tenzij het tegendeel is aangetoond. Of een cliënt wilsonbekwaam is, hangt dus van de situatie af. Iemand met een verstandelijke beperking is altijd wel afhankelijk van anderen: van persoonlijke relaties als familie, en vrienden en niet zelden ook van professionele relaties. Maar dit wil niet meteen zeggen dat hij ‘dus’ wilsonbekwaam is. Voor iedere beslissing waarin hij de gevolgen van zijn beslissing kan overzien, is hij namelijk wilsbekwaam. 

Als de vraag speelt, zal een deskundige hem dus eigenlijk wilsonbekwaam moeten verklaren, ook al lijkt het in vele gevallen een vanzelfsprekendheid. In ieder geval moet uit de gegevens die over de cliënt bekend zijn, ondubbelzinnig afgeleid kunnen worden dat hij voor een bepaald onderwerp wilsonbekwaam is. Dit geldt bijvoorbeeld voor het uitwisselen van (medische en persoonlijke) informatie over de cliënt.  

Wettelijk vertegenwoordiger

Cliënten die niet kunnen overzien wat de gevolgen zijn van informatie-uitwisseling, zijn op dit punt wilsonbekwaam. In die situatie is de wettelijk vertegenwoordiger uw aanspreekpunt als het gaat om persoonlijke en privacygevoelige zaken. U hebt hiervoor dan geen expliciete toestemming nodig van de cliënt. 

Mocht u persoonlijke zaken van de cliënt met anderen willen bespreken, dan moet u de wettelijk vertegenwoordiger benaderen om hier toestemming voor te krijgen.