Wat betekent dit voor: familie professional
professional
Voorwaarden voor goede communicatie
Goede communicatie is alleen mogelijk als aan een aantal voorwaarden wordt voldaan,
Onderzoek
Sinds de jaren negentig wordt veel onderzoek gedaan naar goede communicatie met iemand met een verstandelijke beperking. Vele zorginstellingen en onderzoeksinstituten hebben deskundigheid opgebouwd op basis van samenwerking tussen verschillende vakgroepen: geneeskunde, pedagogiek, logopedie, muziek- en speltherapie, en fysiotherapie.
Fasen
Communicatie verloopt in drie fasen:
- Oriëntatie: de cliënt wordt zich bewust dat er iets aan de hand is of dat iemand iets van hem wil.
- Verwerking: wat er gebeurt, moet even doordringen.
- Reactie: nadat de cliënt het gebeuren (de opmerking, de vraag) verwerkt heeft, kan hij reageren. Uit zelfbescherming sluiten sommigen zich af als er teveel prikkels op hen afkomen.
Voorwaarden
De volgende factoren zijn volgens Blokhuis c.s. bepalend voor het verloop van de communicatie. Houd er rekening mee dat communicatie meer creativiteit van u vraagt naarmate de cliënt met meer van onderstaande factoren een probleem heeft.
- Hoe goed kan de cliënt horen?
- Kan de cliënt voldoende zien om lichaamstaal waar te nemen?
- Kan de cliënt zich goed genoeg concentreren om de boodschap te ontvangen en de informatie te verwerken?
- Hoe goed begrijpt de cliënt taal?
- Hoe snel kan de cliënt informatie verwerken en reageren op de ander? Vrijwel alle mensen met een verstandelijke beperking hebben meer tijd nodig dan gebruikelijk. Dit is het meest voorkomende gemeenschappelijke kenmerk!
- Hoe klein moet de afstand zijn tussen u en de cliënt om contact met hem te maken?
- Zijn er veel storende factoren in de omgeving, zoals drukte door mensen of geluid?
Ga er niet van uit dat het wel goed zit
Het is de mens eigen om ervan uit te gaan dat alles in orde is, tenzij het tegendeel blijkt. Voor iemand die niet (goed) kan communiceren, is dat een groot probleem. Hij kan zijn communicatieprobleem zelf niet aankaarten. Misschien kan hij zelf niet inzien dat er een communicatieprobleem is, of hij kan zich niet duidelijk uitdrukken. Hoe moet hij overbrengen dat er iets níet goed gaat? Dat is namelijk lang niet altijd aan de buitenkant zichtbaar. Dit wordt vaak over het hoofd gezien, waardoor cliënten al snel aandacht, veiligheid en speelruimte tekort komen. De professionele zorgverlener moet hiervoor open staan en er werk van maken.
Ondersteuningsplan
Communicatievraagstukken horen een expliciet onderdeel uit te maken van het ondersteuningsplan. Ook als de cliënt er niet om vraagt: het signaal dat er belemmeringen zijn moet op zijn minst genoteerd worden.
Communicatiemethoden
U vindt informatie over verschillende communicatiemethoden die zijn gericht op mensen met een ernstige meervoudige beperking op www.communicatiemethodenemb.nl.
