Wat betekent dit voor: familie professional

professional

Reikwijdte van wilsonbekwaamheid

Veel mensen denken dat iemand met een verstandelijke beperking altijd op alle fronten wilsonbekwaam is. Dat is zeker niet zo.

Handelingsonbekwaam

Handelingsonbekwaam wil zeggen dat de cliënt niet zelfstandig rechtshandelingen mag verrichten. Hij mag niet zelf iets kopen, huren, een contract aangaan enzovoort. Hij heeft dan een curator die beslissingen voor hem neemt. Dit is de wettelijk vertegenwoordiger. Het gaat hierbij alleen om beslissingen waarvoor de rechter handelingsonbekwaamheid heeft vastgesteld. Dat hoeft dus niet voor alles te zijn. 

Verschil met wilsonbekwaamheid

In het dagelijks spraakgebruik wordt 'wilsonbekwaam' meestal gebruikt voor personen die de gevolgen van hun beslissingen niet kunnen overzien. Als het gaat om rechtshandelingen, is handelingsonbekwaam hiervoor echter de officiële term. Wilsonbekwaam wordt vooral gebruikt als het gaat om medische beslissingen. 

Eigen mening blijft belangrijk

Een curator moet altijd het belang van de cliënt meewegen. De cliënt moet dus de gelegenheid krijgen om aan te geven wat hij er zelf van vindt. Bij sommige besluiten zal hij de gevolgen goed kunnen overzien, en dan kan zijn eigen keuze voorrang hebben boven die van de vertegenwoordiger. Dit geldt niet voor het sluiten van materiële overeenkomsten, zoals een telefoonabonnement of de aanschaf van een huis (als de cliënt onder curatele staat). 

Tijdens een onvrijwillige opname

Als de cliënt zonder zijn instemming is opgenomen in een instelling, is hij nog niet direct volledig wilsonbekwaam. Als hulpverleners beslissingen voor hem nemen, moet dat altijd zorgvuldig gebeuren. Het is belangrijk dat men hem altijd uitlegt waarover een beslissing gaat, wat de bedoeling is en welke gevolgen men verwacht. Dit moet gebeuren in woorden die de cliënt kan begrijpen, voor zover dat mogelijk is. Waar mogelijk moet de cliënt de kans krijgen om zelf te beslissen, tenzij dit nadelig voor hem is of hij dat wettelijk gezien niet mag voor een bepaalde kwestie. Verder wordt gestreefd naar instemming van de wettelijk vertegenwoordiger. 

Dit betekent dat dwang alleen maar mogelijk is in situaties waarbij vrijheidsbeperking onvermijdelijk is, waarvoor de cliënt dan ook opgenomen is. Alle andere zaken moeten in goed overleg beslist worden, net zoals bij ieder ander.

Verzet

Als de cliënt niet instemt met een beslissing of zich verzet, dan gelden de regels voor middelen of maatregelen (in noodsituaties) en voor dwangbehandeling (bij situaties die te voorzien zijn).