Wat betekent dit voor: familie professional

familie

Onder welke voorwaarden mag afzondering worden toegepast?

Afzondering is een grote inbreuk op de persoonlijke vrijheid. Daarom mag de zorgverlener er alleen met uiterste terughoudendheid en onder strenge voorwaarden toe overgaan.

Instelling met Bopz-aanmerking

Afzondering mag uitsluitend toegepast worden in een professionele zorgomgeving, bij een instelling met een Bopz-aanmerking.

Gevaar

Afzondering is alleen aan de orde als uw familielid een direct of dreigend gevaar voor zichzelf of zijn omgeving vormt. De behandelaar mag afzondering alleen toepassen als de gevaarlijke toestand niet afgewend kan worden met alternatieven of mildere maatregelen.

Onvoorziene noodsituatie

Afzondering kan aan de orde zijn in een acute en onvoorziene noodsituatie. Dan wordt afzondering toegepast als een van de middelen en maatregelen uit de Wet Bopz. Voor die procedure zijn er vaste regels, onder andere: binnen een week aanpassing van het zorgplan. Het doel hiervan is de zorg zodanig te wijzigen dat uw familielid beter tot zijn recht komt en het risico op herhaling effectief bestreden wordt.
Daarnaast moet afzondering, toegepast als middel of maatregel, gemeld worden en na beëindiging ook afgemeld worden aan de Inspectie voor de Gezondheidszorg.

Als onderdeel van de zorg

Afzondering kan een onvermijdelijk onderdeel van de zorg voor uw familielid zijn, namelijk als het gevaarsrisico onvoldoende teruggedrongen word, ondanks alle inspanningen om tot goede alternatieven te komen. Dan is er geen sprake van een middel of maatregel, maar van dwangbehandeling. Dan behoort afzondering overeengekomen te zijn (met uw familielid of met zijn vertegenwoordiger) en in het zorgplan als afspraak opgenomen te worden.
Afzondering als dwangbehandeling moet ook altijd gemeld en afgemeld worden aan de Inspectie voor de Gezondheidszorg.

Andere voorwaarden

• Bij toepassing van afzondering in het kader van het overeengekomen zorgplan moet vastgelegd zijn welke alternatieven overwogen of onderzocht zijn: afleiding, aandacht, andere activiteiten, behandeling van gezondheidsklachten, aanpassing en ondersteuning van de omgeving, enzovoort.
  Dit is essentieel werk voor het multidisicplinaire team van deskundigen (onder andere arts en gedragsdeskundige). Ook moet uit het zorgplan blijken hoe men de risicovolle situatie herkent, wat beschreven kan worden in een signaleringsplan. Verder hoort er te staan op welke wijze en door wie de afzondering wordt uitgevoerd en hoe lang ze uiterlijk mag duren. Dit is uiteraard zo kort mogelijk.
• Afzonderen mag nooit worden toegepast als straf.
• Kinderen mogen nooit alleen gelaten worden in een afzonderingsruimte, als een kind ooit al afgezonderd wordt. Er moet permanent een begeleider bij het kind zijn, om het te ondersteunen en voor zover nodig in de gaten te houden.
• Afzonderen mag nooit worden toegepast om de zorginstelling (de locatie) van een personeelsprobleem af te helpen (onderbezetting, ondeskundigheid, onvoldoende aansturing en toezicht).

Afzonderen en de eigen kamer

Het kan gewenst zijn om een cliënt die gevaarlijk of dreigend gedrag vertoont doordat hij gespannen is, of boos, of verdriet heeft of pijn, de gelegenheid te geven zich terug te trekken uit de omgeving waarin de problemen ontstaan. Als de eigen kamer dan de veilige en vertrouwde omgeving is die hij nodig heeft, zodat hij tot zichzelf kan komen, zich kan ontspannen, of zodat hij opgevangen en getroost kan worden, dan is er geen sprake van afzondering. Daartegen bestaat uiteraard geen bezwaar. Absolute voorwaarde is dat dit zonder verzet gepaard gaat, dat er ook door de zorgverleners geen sanctie van gemaakt wordt en dat de zorgverleners de deur van de kamer niet op slot doen. De cliënt moet zelf terug kunnen keren of daarbij hulp kunnen vragen.