Wat betekent dit voor: familie professional

familie

Wat is een dwangbehandeling?

Dwangbehandeling wil zeggen dat uw familielid zonder toestemming van hemzelf (of zijn vertegenwoordiger) een behandeling of zorg krijgt.

Onvrijwillige opname

Een dwangbehandeling is alleen mogelijk als u familielid is opgenomen op grond van artikel 60, een inbewaringstelling (ibs) of een rechterlijke machtiging (rm). Als uw familielid vrijwillig in een instelling woont, kan hij dus geen dwangbehandeling krijgen. 

Toestemming

Een onvrijwillige opname gaat niet automatisch samen met een gedwongen behandeling. Normaal gesproken krijgt uw familielid alleen behandeling of verzorging  die in zijn zorgplan staat en waarvoor hij (of zijn vertegenwoordiger) toestemming heeft gegeven.  

Verschil van mening

Misschien geeft de vertegenwoordiger toestemming voor een behandeling of de verzorging, terwijl uw familielid zich ertegen verzet. Dan mogen de hulpverleners  die behandeling of verzorging alleen geven als deze ‘volstrekt noodzakelijk’ is om gevaar af te wenden. Dat gevaar moet ´voortvloeien uit de stoornis der geestvermogens´, zoals de wet het formuleert. Het kan gaan om gevaar voor uw familielid zelf, of voor anderen. In deze situatie is sprake van dwangbehandeling. 

Verzet

Wanneer uw familielid wilsbekwaam is voor beslissingen over behandeling en zorg, moet hij zelf toestemming geven. Verzet hij zich ertegen?Ook dan mogen de hulpverleners de behandeling of zorg alleen geven als het noodzakelijk is om gevaar voor uw familielid of voor anderen af te wenden. 

Voorwaarden

Dwangbehandeling is alleen mogelijk als:

• Uw familielid zorg of behandeling nodig heeft om gevaar af te wenden. Het gevaar is een gevolg van de verstandelijke beperking. 
• De benodigde zorg of behandeling in het zorgplan staat.
• Uw familielid verzet zich tegen de behandeling (of als zijn vertegenwoordiger geen toestemming geeft voor de behandeling).
• Uw familielid is onvrijwillig is opgenomen.  

In deze situatie is sprake van dwang op grond van de Bopz.

Andere situaties

Wat zijn de mogelijkheden als niet aan alle voorwaarden is voldaan?

De behandeling staat niet in het zorgplan

Dwangbehandeling is alleen mogelijk als de zorg of de behandeling in het zorgplan staat vermeld. Staat de ingreep er niet in? Dan kan de behandelaar dezelfde ingreep wel toepassen als middelen en maatregelen. Dit mag maximaal zeven dagen duren.  

Uw familielid is vrijwillig opgenomen

Dwangbehandeling is niet mogelijk tijdens een vrijwillige opname. Ook tijdens een vrijwillige opname kan een noodsituatie ontstaan die voortkomt uit de verstandelijke beperking. Dan is dwangbehandeling alleen mogelijk als de behandelaar een inbewaringstelling of een rechterlijke machtiging aanvraagt. 

Het gevaar is geen gevolg van de 'stoornis van de geestesvermogens'

De gezondheid van uw familielid kan in gevaar zijn zonder dat dit iets te maken heeft met zijn verstandelijke beperking. Hij is bijvoorbeeld gevallen en heeft medische zorg nodig, maar verzet zich. De behandelaar kan uw familielid dan toch behandelen, namelijk op grond van de WGBO. 

Melding

De Bopz-arts moet de toepassing van dwangbehandeling melden aan de inspectie voor de gezondheidszorg. 

Zo min mogelijk dwang

De wet spreekt van een ‘volstrekt noodzakelijke’ behandeling en van ‘gevaar´. De reden is dwang altijd zo veel mogelijk voorkomen moet worden. De begrippen volstrekte noodzaak en gevaar zijn niet precies uitgewerkt in de wet omdat professionals in de praktijk moeten bepalen wanneer hiervan sprake is.