Wat betekent dit voor: cliënt familie professional

professional

Is gedwongen vocht en voeding mogelijk tijdens een vrijwillige opname?

Nee, dat mag dat niet. Maar in een noodsituatie kan de behandelaar verzoeken om een gedwongen opname, en dan is gedwongen voedsel wel mogelijk.

Hoe is het geregeld?

Niemand mag een cliënt dwingen om te eten of drinken – tenzij zijn gezondheid ernstig in gevaar is. Dan mag de behandelaar beslissen om gedwongen voeding of vocht te geven, bijvoorbeeld via een sonde (een slangetje naaste door de neus). Welke regels daarvoor gelden, hangt af van de situatie.

Bij acuut gevaar door een psychiatrische ziekte
Als een cliënt vrijwillig is opgenomen, mogen hulpverleners hem in principe niet dwingen om te eten of te drinken. Dat ligt anders in een noodsituatie. Bij een acuut gevaar moet de behandelaar direct ingrijpen om de cliënt te beschermen (art 39 Bopz). Het gaat hier om gevaar dat ontstaat door een psychische ziekte.

De behandelaar moet in deze situatie eerst een inbewaringstelling (ibs) aanvragen. Zodra die aanvraag weg is mag u of de behandelaar de cliënt alvast vocht of voeding geven. Het is dus mogelijk dat de cliënt al gedwongen vocht of voeding krijgt, terwijl de ibs-aanvraag wordt afgewezen. Dan moet de behandeling direct stoppen.

Bij ernstig nadeel voor de gezondheid
Is de cliënt vrijwillig opgenomen en krijgt hij vocht of voeding onder dwang vanwege ernstig gevaar voor de gezondheid? Dan is een ibs-procedure niet altijd nodig. Dat hoeft alleen als de cliënt niet in het ziekenhuis wil blijven. Wel moet de behandelaar hem in deze situatie terzake wilsonbekwaam verklaren. Hij vindt dan dat de cliënt zelf niet kan beslissen over zijn eigen gezondheid. De behandelaar moet dan een vertegenwoordiger, bijvoorbeeld familie, om toestemming vragen voor de gedwongen vocht of voeding. Het gaat in deze situatie om dwang op grond van de Wgbo (Art 7:466 BW). 

Schriftelijke uitleg

De behandelaar moet de cliënt een schriftelijke uitleg geven waarom hij gedwongen wordt om te eten en te drinken (Art 40a Bopz). De behandelaar informeert ook de geneesheer-directeur en de Inspectie voor Gezondheidszorg. En de wettelijk vertegenwoordiger of iemand van de familie. 

Bij gedwongen vocht of voeding vanwege ernstig nadeel voor de gezondheid hoeft de behandelaar geen schriftelijke uitleg te geven. Een melding bij de geneesheer-directeur en de inspectie is dan ook niet nodig.

Wat kunt u doen?

Een cliënt kan ernstig ziek worden en zelfs overlijden als hij niet eet of drinkt. U kunt proberen om hulp te vinden die de cliënt wél motiveert om aan zijn gezondheid te denken. Dat kan best lastig zijn, zeker als hij minder goede ervaringen heeft met de hulpverlening. Maar gelukkig zijn er vele soorten hulp. Probeer samen met de cliënt te zoeken naar goede hulp.

Klacht indienen

Echtgenoten, ouders, voogden, curatoren en mentoren kunnen een klacht indienen bij de klachtencommissie (art 41 lid 1 Bopz). Andere betrokkenen kunnen dit niet.