Wat betekent dit voor: cliënt familie professional

professional

Mag een vrijwillig opgenomen cliënt gefixeerd worden?

Nee, bij een vrijwillige opname is gedwongen fixatie niet toegestaan. Gedwongen fixatie is alleen mogelijk als de cliënt gedwongen is opgenomen met een ibs of rm of wanneer de aanvraag procedure is gestart.

Uitzonderlijke situaties

In een uitzonderlijke situatie kan uw behandelaar oordelen dat de psychische stoornis leidt tot gevaar dat zonder opname niet kan worden afgewend. De behandelaar kan dan een procedure starten voor een inbewaringstelling (ibs, art 20 Wet Bopz) of een rechterlijke machtiging (rm, art 2 Wet Bopz). Als de ibs of rm is toegekend, kan de behandelaar eventueel een dwangbehandeling starten, als er geen minder ingrijpend alternatief is. Die dwangbehandeling kan bestaan uit de toepassing van fixatie. 

Bij gevaar door een psychische ziekte
Tijdens een vrijwillige opname mogen hulpverleners een cliënt niet fixeren. Maar in een noodsituatie kan gedwongen fixatie onvermijdelijk zijn (art 39 Wet Bopz). Er is bijvoorbeeld acuut gevaar en fixatie is de enige manier om dit gevaar voor de cliënt of voor anderen op te lossen. Als de oorzaak van het gevaar een psychische ziekte is, kan hij een ibs of rm aanvragen. Als er geen minder ingrijpende alternatieven zijn, is fixatie onder dwang op dat moment wel toegestaan. Het mag alleen als er sprake is van gevaar dat komt door een psychische ziekte. Het is dus mogelijk dat een cliënt al gedwongen gefixeerd wordt terwijl de ibs-aanvraag later wordt afgewezen. Bij een afwijzing van de ibs of rm moeten de hulpverleners de fixatie direct stoppen.

Bij ernstig nadeel voor de gezondheid
Soms is er een noodsituatie. De cliënt is vrijwillig opgenomen, maar zo ziek dat hij zelf niet kan beslissen over de behandeling. De behandelaar vindt fixatie de enige manier om ernstig nadeel voor de gezondheid te voorkomen. Er is dan sprake van dwang op grond van de Wgbo (art 7:466 BW). 
De cliënt trekt bijvoorbeeld telkens zijn infuus eruit en de enige manier om dit te stoppen is dat zijn handen worden vastgebonden. Bij deze vorm van dwang verklaart de behandelaar de cliënt terzake wilsonbekwaam. Hij moet dan een wettelijk vertegenwoordiger, bijvoorbeeld familie, om toestemming vragen voor de fixatie. Is direct ingrijpen noodzakelijk en is er geen tijd om toestemming aan de wettelijk vertegenwoordiger te vragen? Dan mag de behandelaar ingrijpen, maar moet wel daarna zo snel mogelijk de vertegenwoordiger informeren en alsnog toestemming vragen voor verdere behandeling.

Wat kan de cliënt doen?

Het is mogelijk dat de behandelaar fixatie als enige oplossing ziet, maar dat hij (nog) geen ibs heeft aangevraagd. Dan kan de cliënt de dwang voorkomen door uit het ziekenhuis weg te gaan en een andere behandeling te zoeken. Het is wel verstandig als de cliënt dit eerst bespreekt met de behandelaar. Misschien is binnen dit ziekenhuis toch nog een andere behandeling mogelijk waar de cliënt wel aan mee wil werken. Of misschien kan de behandelaar de cliënt doorverwijzen naar een andere instelling of naar de ambulante hulpverlening. De behandelaar kan de cliënt ook uitleggen waarom hij de behandeling nodig vindt en welke gevaren hij ziet als de cliënt alle behandelingen weigert. 

Wat kunt u doen?

Is er geen ibs aangevraagd en wil de vrijwillig opgenomen cliënt de afdeling verlaten? Dan mag u hem niet tegenhouden. U kunt de cliënt wel adviseren om met de behandelaar te praten, maar u kunt dit niet verplichten. Is de cliënt het niet eens met de behandeling? Dan kunt u de cliënt ook wijzen op het bestaan van de patiëntenvertrouwenspersoon (art 40a Wet Bopz), een second opinion en de klachtencommissie (art 41 lid 6 Wet Bopz).