Wat betekent dit voor: cliënt familie professional

professional

Mag ik een cliënt in een noodsituatie inwendig onderzoeken?

Een inwendig onderzoek onder dwang is één van de meest ingrijpende maatregelen die de cliënt kan meemaken. Het mag daarom in principe niet. Alleen in een ernstige noodsituatie kan inwendig onderzoek toegestaan zijn, als uiterste redmiddel. Het mag alleen door een arts worden uitgevoerd.

 

Waar gaat het om?

Inwendig onderzoek wil hier zeggen dat iemand in het lichaam van een cliënt voelt of er een gevaarlijk voorwerp zit, bijvoorbeeld anaal of vaginaal. De arts zoekt voorwerpen waarmee een cliënt zichzelf of anderen kan verwonden, zoals een zakmes of een aansteker. Het kan ook gaan om drugs.

Goede zorg

Goede zorg wil zeggen dat je geen ingrijpende maatregelen neemt waar de cliënt zich tegen verzet. Inwendig onderzoek is zo’n maatregel. Alleen artsen kunnen dit uitvoeren. Zij moeten eerst toestemming vragen van de cliënt. Krijgen ze die niet, dan is een inwendig onderzoek alleen toegestaan als de gezondheid van de cliënt ernstig in gevaar is.
Als hulpverlener ben je verantwoordelijk voor de veiligheid op de afdeling. In een noodsituatie waarbij het gevaar echt niet op een andere manier op te lossen is, kan het nodig zijn om een cliënt te fouilleren. Als een inwendig onderzoek echt de enige manier is om het gevaar af te wenden, moet er een arts komen om dit onderzoek te doen.

Wat zijn de regels?

Een arts mag een cliënt alleen inwendig onderzoeken met toestemming van die cliënt. Zonder toestemming mag het dus niet. Een uitzondering is een direct gevaarlijke situatie.

Direct gevaarlijke situatie

Bij een direct gevaarlijke situatie mogen hulpverleners ingrijpen. Je vermoedt bijvoorbeeld dat een cliënt een gevaarlijk voorwerp in zich draagt, dat er direct uit moet. Zonder ingrijpen loopt de gezondheid van de cliënt acuut gevaar.

De cliënt heeft bijvoorbeeld drugsbolletjes in zijn lichaam verstopt, die op knappen staan. Om ernstige inwendige verwondingen te voorkomen moeten de bolletjes er nu meteen uit.

Als verpleegkundige mag je dit niet zelf doen, hiervoor moet een arts komen. De arts moet ervan overtuigd zijn dat het inwendige onderzoek de enige manier is om het ernstige gevaar te stoppen. En hij mag het onderzoek alleen onder dwang doen als hij vindt dat de cliënt zelf niet kan beslissen over zijn gezondheid. De arts verklaart de cliënt dan wilsonbekwaam.
Officieel moet de arts eerst toestemming vragen aan de vertegenwoordiger van de cliënt. Maar in de praktijk is daar vaak geen tijd voor, gezien de noodsituatie.

Man of vrouw

Alleen een arts mag een cliënt inwendig onderzoeken. Omdat inwendig onderzoek zo ingrijpend is, mag dit alleen gebeuren door iemand van hetzelfde geslacht als de cliënt. Soms is een noodsituatie zo acuut dat er geen tijd is om een arts van hetzelfde geslacht te laten komen. Dan mag een arts van het andere geslacht een cliënt onderzoeken. Maar dit mag alleen als het echt niet anders kan. Leg de cliënt dan in ieder geval uit waarom dit gebeurt.