Wat betekent dit voor: cliënt familie professional

cliënt

Wanneer is er sprake van dwang?

Dwang in de psychiatrie betekent dat u tegen uw zin wordt opgenomen, behandeld of in uw vrijheid wordt beperkt. Dit gebeurt om uzelf of anderen te beschermen tegen gevaar of omdat u anders te lang opgenomen zou moeten blijven.

Waar gaat het om?

Onder normale omstandigheden krijgt u alleen een medische behandeling als u daarvoor toestemming geeft. Samen met uw behandelaar maakt u dan afspraken over uw behandeling. U spreekt bijvoorbeeld af dat u medicatie gebruikt en therapie volgt. Dit wordt in uw behandelplan gezet.
In uitzonderlijke situaties kunt u een behandeling krijgen waar u het niet mee eens bent. Dan is er sprake van dwang. Dwang mag alleen als het echt niet anders kan, en als u gedwongen bent opgenomen met een inbewaringstelling (ibs) of een rechterlijke machtiging (rm) in een psychiatrisch ziekenhuis met een bopz-aanmerking.

Noodsituatie

In een noodsituatie is dwang mogelijk. Door uw ziekte is er direct gevaar voor uzelf of voor anderen. De behandelaar mag u in deze situaties kortdurend separeren of afzonderen, fixeren (vastbinden), of gedwongen medicatie, vocht of eten geven. Dit heet ‘het toepassen van middelen en maatregelen’.

Dwangbehandeling

Dwangbehandeling betekent dat u tegen uw wil behandeld wordt. Deze behandeling staat in uw behandelplan. U krijgt bijvoorbeeld medicatie onder dwang. Dit mag alleen als er binnen het ziekenhuis sprake is van gevaar voor uzelf of anderen en u niet ontslagen kunt worden. Het mag ook als u anders te lang opgenomen zou moeten blijven en daardoor te lang buiten de maatschappij zou staan.

Dwang is niet gewenst

Dwang in de zorg is niet gewenst, maar is soms onvermijdelijk. Bij gevaar vereist goed hulpverlenerschap dat de hulpverlener ingrijpt, niets doen is dan geen optie. Hulpverleners worden opgeleid om situaties waarin gevaar kan ontstaan snel te herkennen en zo te handelen dat de situatie zonder dwang tot rust komt. De laatste jaren streven steeds meer instellingen bewust naar het terugdringen van dwang.

Waarom bestaat het dan?

Hulpverleners hebben soms te maken met bedreigende situaties waarin zij snel een beslissing moeten nemen. Zij zijn verantwoordelijk voor uw veiligheid, voor de veiligheid van andere cliënten en van de betrokken hulpverleners.
Als dwang op zo’n moment de enige manier is om u of anderen te beschermen tegen gevaar, kan het toegestaan zijn. Het mag ook als u anders te lang opgenomen zou moeten blijven, terwijl u met behandeling wel snel met ontslag zou mogen. 

Goede zorg

Het komt ook wel voor dat hulpverleners in een instelling sneller of vaker dwang gebruiken dan eigenlijk nodig zou zijn. Dwang is dan bijvoorbeeld de gebruikelijke manier om problemen op te lossen, hulpverleners zijn niet voldoende getraind om op andere manieren met problemen om te gaan of zij hebben niet voldoende middelen om zonder dwang problemen op te lossen. Overal in Nederland zijn initiatieven om hulpverleners meer bewust te maken van dwang en de gevolgen daarvan.