Wat betekent dit voor: cliënt familie professional

cliënt

Mogen hulpverleners in een instelling mij fouilleren?

Fouilleren is erg ingrijpend. Een hulpverlener mag u daarom niet zomaar fouilleren. Fouilleren kan toegestaan zijn, bijvoorbeeld om gevaar af te wenden, maar alleen als er geen minder ingrijpende oplossing is.

Waar gaat het om?

Fouilleren wil zeggen dat iemand voelt of u een voorwerp in of onder uw kleding hebt. Bijvoorbeeld in uw broekzakken of onder uw trui. Dit heet met een juridische term 'onderzoek aan de kleding'. Daarnaast bestaat 'onderzoek aan het lichaam'. Dan controleert de hulpverlener bijvoorbeeld of u iets in uw mond, uw neusholte of uw oren bij u draagt. Bij vrouwen kunnen ze kijken of u iets in uw bh hebt verstopt.
De hulpverleners zoeken voorwerpen waarmee u uzelf of anderen kunt verwonden of anders schade kunt veroorzaken. Bijvoorbeeld een zakmes, een schaar, een vork, een aansteker of een potlood. Het kan ook gaan om drugs.

In uitzonderlijke situaties is een inwendig onderzoek mogelijk. Dit moet altijd door een arts uitgevoerd worden, die bij voorkeur van hetzelfde geslacht moet zijn als u.

Wat zijn de regels?

Hulpverleners mogen u alleen fouilleren als u dat goed vindt.  Zonder uw toestemming mag het dus niet – tenzij er dringende noodzaak voor is. Er gelden verschillende regels voor vrijwillig en voor gedwongen opgenomen cliënten.

U bent vrijwillig opgenomen

Hulpverleners mogen u alleen fouilleren als u dat goed vindt. U kunt daarover afspraken maken met uw behandelaar. Bijvoorbeeld: u bent in behandeling voor uw drugsverslaving. U kunt dan met uw behandelaar afspreken dat de verpleging u mag fouilleren als ze denken dat u drugs bij u hebt. Wil de verpleging u fouilleren, maar wilt u dat niet? Dan kunt u bespreken met uw behandelaar of er andere mogelijkheden zijn dan u te fouilleren. U kunt ook weggaan van de afdeling. Dit kan wel betekenen dat u niet goed behandeld kunt worden. De behandelaar kan dan besluiten om uw behandeling te stoppen en u met ontslag te sturen.

Direct gevaarlijke situatie

Op de situatie hierboven geldt wel een uitzondering.  Als er een direct gevaarlijke situatie is, mogen hulpverleners ingrijpen.  Zonder ingrijpen zou uw gezondheid of die van anderen direct ernstige schade oplopen. Bijvoorbeeld als u probeert uzelf of anderen ernstig te verwonden met een schaar. Hulpverleners mogen die schaar dan afpakken én kijken of u nog iets bij u hebt waarmee u iemand kunt verwonden.

U bent gedwongen opgenomen

Hulpverleners mogen gevaarlijke voorwerpen van u afnemen als u gedwongen bent opgenomen. Daarvoor mogen ze u fouilleren. Dit mag ook als u het er niet mee eens bent.  Een heel gewoon voorwerp, zoals een vork, kan ook gevaarlijk zijn omdat u daar iemand mee kunt verwonden. De hulpverlener beslist in welke situatie een voorwerp gevaarlijk is.

Reden

Hulpverleners moeten zorgvuldig omgaan met ingrijpende handelingen als fouilleren. Ze moeten, als dat mogelijk is, eerst uw toestemming vragen en u uitleggen waarom ze u willen fouilleren. Ze mogen u bijvoorbeeld niet standaard fouilleren, iedere keer als u binnenkomt. En er moet een goede reden zijn om te denken dat u een gevaarlijk voorwerp bij u hebt. U komt bijvoorbeeld onder invloed van drugs terug naar de afdeling en de hulpverlener is bang dat u daarvan agressief wordt. De hulpverlener heeft dan een goede reden om te kijken of u nog drugs bij u draagt.

In bewaring

Nemen hulpverleners een gevaarlijk voorwerp van u af, dan krijgt u een papier waarop staat dat zij dat voorwerp voor u bewaren. Spullen die u volgens de wet niet in bezit mag hebben (wapens, drugs) zullen ze afgeven aan de politie.

Door man of vrouw

In de wet staat niet dat u alleen gefouilleerd mag worden door iemand van hetzelfde geslacht als u. Als vrouw mag u dus door een man onderzocht worden. Hebt u moeite met fouillering of onderzoek door een man of vrouw? Vertel dat dan aan de hulpverleners. Probeer daarbij zo goed mogelijk uit te leggen waaróm u dat niet wilt. U mag verwachten dat de hulpverleners dat heel serieus nemen. Als ze niet aan uw wens kunnen voldoen, moeten ze uitleggen waarom het niet anders kan.