Dwang op grond van de WGBO

Noodsituatie

Dwang mag alleen in bepaalde situaties. In een noodsituatie die het gevolg is van een psychische stoornis, kan de behandelaar Middelen en maatregelen toepassen (op grond van de wet Bopz). Middelen en maatregelen zijn alleen mogelijk in instellingen met een Bopz-aanmerking. 

Niet door een psychische ziekte

Soms is een noodsituatie niet het gevolg van een psychische ziekte. Om in te grijpen heeft de behandelaar toestemming nodig van de cliënt. Maar het kan zijn dat een cliënt niet in staat is om die toestemming te geven. Bijvoorbeeld als hij na een operatie zo in de war is, dat hij het infuus uit zijn arm trekt of uit het bed valt. Of als iemand bewusteloos is en direct medicatie nodig heeft. Dan regelt de WGBO dat een arts soms toch mag ingrijpen. DIt geldt ook als de arts op huisbezoek is en er is een noodsituatie. Een arts mag dan, ook als de cliënt er niet mee instemt, soms ingrijpen. 

Wilsonbekwaam

Ingrijpen mag alleen als een cliënt wilsonbekwaam verklaard is. Daarnaast moet er sprake zijn van ernstig nadeel voor de cliënt. Bijvoorbeeld als de cliënt zonder ingrijpen ernstig gehandicapt zou raken.

Dwangbehandeling op grond van de WGBO

Dwangbehandeling op grond van de WGBO mag als er voldaan is aan de volgende voorwaarden:

• De cliënt is wilsonbekwaam en verzet zich tegen de behandeling. Het moet gaan om een ingrijpende behandeling die nodig is om ernstig nadeel voor de cliënt te voorkomen.
• De wettelijk vertegenwoordiger stemt in met de behandeling, of de vertegenwoordiger weigert, maar de behandelaar vindt dat hij toch moet behandelen omdat hij anders geen goed hulpverlener is.  

Er moet dus altijd sprake zijn van ‘kennelijk ernstig nadeel’ voor de cliënt. Bijvoorbeeld als cliënt blijvend gehandicapt raakt als hij niet behandeld wordt. 

Dwang is niet gewenst

Dwang in de zorg mag alleen als het echt niet anders kan en moet zo kort mogelijk duren. Hulpverleners worden daarom opgeleid om situaties waarin gevaar kan ontstaan snel te herkennen en zo te handelen dat de situatie zonder dwang tot rust komt. De laatste jaren streven steeds meer instellingen bewust naar het terugdringen van dwang.