Interculturele zorg

Keuzevrijheid

Keuzevrijheid is een belangrijk uitgangspunt in de zorg. Keuzevrijheid houdt ook in dat mensen kunnen leven volgens de eigen culturele of religieuze opvattingen en gebruiken. Een simpel voorbeeld is het menu voor bewoners in een instelling: kunnen zij slechts kiezen tussen gebakken aardappels of puree, of past het menu bij hun culturele achtergrond en voldoet het aan religieuze spijswetten? 

Dwang

Bij de toepassing van dwang zullen hulpverleners open moeten staan voor interculturele verschillen; bijvoorbeeld op het gebied van beoordeling, diagnostiek, indicatiestelling, behandeling, voorlichting, evaluatie en begeleiding. Cruciaal is dat hulpverleners voldoende tijd en aandacht hebben voor communicatie over van wat er aan de hand is en wat er aan gedaan kan worden. Daarbij moeten hulpverleners onderkennen dat mensen uit een andere cultuur een heel andere beeld en begrip kunnen hebben van de ziekte en de behandeling. Diagnostiek en indicatiestelling vereisen daarom specifieke (transculturele) kennis, evenals behandeling en toepassing van dwang. Hulpverleners, patiënten en familie/naasten zouden de mogelijkheid moeten hebben om een deskundige in te schakelen met specifieke transculturele expertise. 

Huisregels

Ook huisregels en de voorlichting/communicatie hierover zijn van groot belang. Zaken die in Nederland algemeen geaccepteerd zijn, kunnen extra uitleg en zorgvuldigheid vragen bij mensen met een andere culturele achtergrond. Denk aan meisjes op de gesloten afdeling, mannelijke hulpverleners bij vrouwelijke patiënten en andersom. Waar mogelijk kan men rekening houden met andere opvattingen en er in ieder geval goed over communiceren.

Grenzen

Aan de culturele zelfbeschikking zitten ook grenzen. Een aantal onderwerpen heeft al voor veel discussie gezorgd. 

Aanpassing van protocollen
Moeten medische protocollen aangepast worden aan allochtone patiëntengroepen? Dat roept vragen op over de kwaliteit en de controleerbaarheid. Een uitsluitend westerse oriëntatie blijkt allochtone patiënten echter buiten te sluiten, zeker in de geestelijke gezondheidszorg. Soms gaan zij daarom naar alternatieve hulpverleners. Reguliere zorgverleners vragen zich dan ook af of ze niet meer ruimte moeten geven aan cultuureigen therapieën. 

Registratie etnische herkomst
Een ander discussiepunt is of etnische herkomst geregistreerd moet worden. Dat geeft informatie over specifieke problemen in bepaalde groepen. Maar privacyoverwegingen en het gevaar van misbruik pleiten weer tegen registreren.

Bron

Centrum voor ethiek en gezondheid en Stichting Pandora.

Meer informatie

• Publicaties interculturalisatie van de gezondheidszorg (website Centrum voor ethiek en gezondheid)
• Mikado, Kenniscentrum interculturele zorg.