Wat betekent dit voor: cliënt familie professional
professional
Wat is fixeren?
Fixatie wil zeggen dat iemand in zijn bewegingsmogelijkheden wordt beperkt. Dat kan gebeuren met fixatiemateriaal, zoals onrustbanden, maar ook iemand vasthouden (en daardoor tegenhouden om iets te doen) valt eronder.
Zweedse band
Het bekendste voorbeeld van fixatie is de zogenaamde Zweedse band waarmee iemand op de stoel of in zijn bed vastgebonden wordt. Die is ook het beruchtst. Door complicaties bij het gebruik zijn al meerdere mensen overleden. Veel zorgverleners en beleidsmakers pleiten er daarom voor de Zweedse band volledig te verbieden. De overheid heeft met hulpverleners afgesproken dat fixatie in bed met de Zweedse band vanaf 2011 niet meer voorkomt (congres Zorg voor Vrijheid 2008).
Andere vormen
Andere veelgebruikte vormen zijn polsbandjes, enkelbanden, verpleegdeken/-laken, stoelplank en bedhekken.
Opsluiten is geen fixatie
Opsluiten in een ruimte (bijvoorbeeld een kamer, huis of tuin) is ook een vorm van vrijheidsbeperking, maar er is een belangrijk verschil met fixatie. Bij fixatie wordt het lichaam van de cliënt vastgebonden of vastgehouden, wat nog een stap verder gaat dan opsluiten. Fixatie is dus een bijzonder ingrijpende ingreep.
Risico
Bij fixatie bestaat altijd het gevaar van afknelling of verstikking. Daarom moet u het gebruik van fixatiematerialen altijd proberen te vermijden. Als fixatie echt onvermijdelijk is, moet u er erg zorgvuldig mee omgaan. Fixatie schendt bovendien een van de fundamentele mensenrechten: de persoonlijke bewegingsvrijheid.
Wanneer
U mag een cliënt niet onder dwang fixeren, tenzij er een acuut gevaar is of als fixatie als dwangbehandeling is opgenomen in het zorgleefplan. Het gevaar moet komen door een 'stoornis van de geestesvermogens' (bijvoorbeeld de dementie).
Goede zorg
Gedwongen fixatie is een zeer ingrijpend dwangmiddel. De behandelaar moet de situatie van de cliënt daarom voortdurend blijven beoordelen en ernaar streven om de cliënt niet, of zo kort mogelijk te fixeren. Goede zorg wil zeggen dat u, samen met het team, altijd nagaat of er een minder ingrijpende oplossing is.
Wie beslist er over fixatie?
De behandelaar of een andere arts beslist of een cliënt gefixeerd wordt. Fixatie is alleen in uitzonderlijke situaties toegestaan, en dan alleen als laatste oplossing.
Als de behandelaar bepaalt dat fixatie echt de enige oplossing is, zult u als verzorgende of verpleegkundige de fixatie uitvoeren. Als de cliënt zich verzet, kunt u hem vasthouden. Blijf daarbij altijd respectvol en blijft u zich altijd realiseren hoe ingrijpend dit is voor de cliënt.
Melding
Verzet uw cliënt of zijn vertegenwoordiger zich tegen de fixatie? Dan moet de behandelaar de fixatie melden bij de geneesheer-directeur, inspectie en eventueel de directbetrokkenen.
