Wat betekent dit voor: cliënt familie professional

professional

Wanneer is er sprake van dwang?

Dwang wil zeggen dat uw cliënt zorg of een behandeling krijgt waar hij geen toestemming voor heeft gegeven. Omdat hij die zorg of behandeling niet wil. Dementerende ouderen kunnen vaak zelf geen toestemming geven. In die situatie is er sprake van dwang als de vertegenwoordiger geen toestemming geeft voor de zorg of de behandeling.

Toestemming

Normaal gesproken krijgt iemand alleen zorg of een medische behandeling als hij daarvoor toestemming geeft. Bij (dementerende) ouderen bespreekt de behandelaar (meestal een specialist ouderengeneeskunde) dit samen met de cliënt. De afspraken worden in het zorgleefplan gezet. 

Vertegenwoordiger

Het kan zijn dat uw cliënt zelf geen toestemming kan geven omdat hij de gevolgen van zijn beslissingen niet overziet. Dan is vervangende toestemming van een vertegenwoordiger nodig. 

Dwang

In uitzonderlijke situaties kan de behandelaar maatregelen treffen waar uw cliënt of zijn vertegenwoordiger het niet mee eens is. Dan is er sprake van dwangmaatregelen. Dit mag alleen als het echt niet anders kan en moet zo kort mogelijk duren. Dwang mag alleen als uw cliënt is opgenomen via artikel 60 of met een inbewaringstelling of een rechterlijke machtiging in een zorginstelling met een bopz-aanmerking.

Noodsituatie

Ook in een noodsituatie is dwang mogelijk. Door de ziekte van uw cliënt kan er direct gevaar ontstaan voor hemzelf of voor anderen. De behandelaar mag hem in deze situaties kortdurend afzonderen, fixeren (vastbinden), of gedwongen vocht of voeding, of gedwongen medicatie geven. Dit heet ‘het toepassen van middelen en maatregelen’. Kortdurend wil zeggen: maximaal zeven dagen.

Dwangbehandeling

Dwangbehandeling betekent dat uw cliënt tegen zijn wil behandeld wordt, of tegen de wil van de vertegenwoordiger. De behandeling bestaat bijvoorbeeld uit medicijnen, die hij ongemerkt in zijn eten krijgt of onder dwang toegediend krijgt. Een dwangbehandeling is alleen mogelijk als de behandelaar die behandeling in het zorgleefplan heeft vermeld. Verder moet er sprake zijn van gevaar voor hemzelf of anderen. 

Dwang is niet gewenst

Dwang in de zorg mag alleen als het echt niet anders kan. Als hulpverlener bent u opgeleid om situaties waarin gevaar kan ontstaan snel te herkennen en zo te handelen dat de situatie zonder dwang tot rust komt. Uw instelling streeft waarschijnlijk bewust naar het terugdringen van dwang. De laatste jaren doen steeds meer instellingen dat. 

De enige manier

U hebt te maken met bedreigende situaties waarin u snel een beslissing moet nemen. U bent als hulpverlener verantwoordelijk voor de veiligheid van uw cliënt, voor de veiligheid van andere cliënten en van uw collega's. Als dwang op zo’n moment de enige manier is om uw cliënt of anderen te beschermen tegen gevaar, kan het toegestaan zijn. De behandelaar neemt hierover de beslissing.  

Goede zorg

Het komt ook wel voor dat hulpverleners in een instelling sneller of vaker dwang gebruiken dan eigenlijk nodig zou zijn. Misschien is dat in uw instelling soms ook zo. Dwang is dan bijvoorbeeld de gebruikelijke manier om problemen op te lossen, of hulpverleners zijn niet voldoende getraind om op andere manieren met problemen om te gaan. Het is belangrijk om u bewust te zijn van dwang en de gevolgen van dwang. Overal in Nederland zijn initiatieven om hulpverleners daar meer bewust van te maken. Goede zorg krijgt daardoor steeds meer aandacht.