Wat betekent dit voor: cliënt familie professional

familie

Wat is dwangbehandeling?

Dwangbehandeling betekent dat uw familielid tegen zijn wil behandeld wordt. Een behandeling tegen de wil van uw familielid is heel ingrijpend. Een behandelaar moet daarom alles proberen om het te voorkomen. Als dwangbehandeling onvermijdelijk is, vraagt het om uiterste zorgvuldigheid.

Tegen de zin

Dwangbehandeling betekent dat uw familielid tegen zijn wil (of tegen de wil van de vertegenwoordiger) de behandeling krijgt die in zijn zorgleefplan staat. Hij wordt bijvoorbeeld gedwongen de medicijnen te nemen die in zijn zorgleefplan staan.  

Onvrijwillige opname

Een dwangbehandeling is alleen mogelijk als uw familielid zonder zijn toestemming is opgenomen. Zo'n onvrijwillige opname gaat overigens niet automatisch samen met een dwangbehandeling. Uw familielid (of zijn vertegenwoordiger) kan tijdens de opname instemmen met de behandeling. Dan is hij wel onvrijwillig opgenomen, maar wordt hij niet gedwongen behandeld.

De regels

Dwangbehandeling is alleen toegestaan:

• Op een afdeling /instelling /woonlocatie met een Bopz-aanmerking.
• Als uw familielid is opgenomen via een artikel 60-procedure, met een inbewaringstelling (ibs) of een rechterlijke machtiging (rm).
• Als de behandeling in zijn zorgleefplan staat.
• Als de behandeling absoluut noodzakelijk is om uw familielid zelf of anderen te beschermen.
• Als er sprake is van gevaar binnen de locatie / afdeling waar uw familielid verblijft. Het gaat om gevaar voor uw familielid zelf of voor anderen, bijvoorbeeld omdat hij boos wordt op andere mensen op zijn afdeling. 
• Formeel is een dwangbehandeling ook toegestaan als de arts hiermee kan voorkomen dat uw familielid onaanvaardbaar lang opgenomen moet blijven, terwijl hij met behandeling wel snel met ontslag kan. In de praktijk komt dit bij mensen met dementie niet voor. 

Zorgleefplan

De behandelaar (meestal een specialist ouderengeneeskunde) van uw familielid moet in het zorgleefplan schrijven waarom hij verwacht dat deze (dwang)behandeling het gevaar weg zal nemen. Hij moet ook opschrijven waarom minder ingrijpende behandelingen niet mogelijk zijn.

Uitleg

De specialist ouderengeneeskunde moet (schriftelijk) uitleggen waarom hij de dwangbehandeling oplegt. In de praktijk wordt dit vaak aan de vertegenwoordiger uitgelegd. Als uw familielid of zijn vertegenwoordiger het niet eens is met de dwangbehandeling, kan hij een klacht indienen. In sommige instellingen is een cliëntvertrouwenspersoon beschikbaar; deze persoon kan uw familielid of zijn vertegenwoordiger helpen met zijn klacht.

Melden

De behandelaar moet de dwangbehandeling melden bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg (zowel de start als de beëindiging).

Goede zorg

Dwangbehandeling is heel ingrijpend. Het mag alleen als er echt geen andere mogelijkheid is. De specialist moet dus altijd nagaan of er andere, minder ingrijpende alternatieven zijn. De behandeling moet effectief zijn en in redelijke verhouding staan met het doel, namelijk er voor zorgen dat uw familielid zo opknapt dat er geen gevaar meer is.

Hulpverleners passen liever ook geen dwang toe. Maar in de afweging tussen de beste hulp voor uw familielid en de veiligheid voor alle betrokkenen, kan dwang de enige oplossing zijn. Toch mag uw familielid verwachten dat zijn arts er alles aan doet om te voorkomen dat hij met dwang wordt behandeld. Dat is een kwestie van goede zorg. Als familielid of vertegenwoordiger mag u verwachten dat de arts u vraagt om mee te denken over de minst ingrijpende maatregelen - als uw familielid hier zelf niet over kan beslissen.