Wat betekent dit voor: cliënt familie professional

cliënt

Wanneer is er sprake van dwang?

Dwang in de zorg betekent dat u een behandeling of verzorging krijgt die u niet wilt. Dit gebeurt om uzelf of anderen te beschermen tegen gevaar.

Afspraken over zorg en behandeling

Uw zorgteam en uw behandelaar mogen u in principe alleen verzorgen en behandelen als u het daar mee eens bent. Samen met uw behandelaar (meestal een specialist ouderengeneeskunde) maakt u afspraken over uw verzorging en behandeling. U spreekt bijvoorbeeld af welke zorg u krijgt, of u medicatie gebruikt en therapie volgt. Dit wordt in uw zorgleefplan gezet. U krijgt normaal gesproken dus alleen zorg en behandeling waar u het mee eens bent en die in uw zorgleefplan is vermeld.  

Noodsituatie

In een noodsituatie kunt u wel gedwongen worden om zorg of een behandeling te accepteren. Een noodsituatie wil zeggen: uzelf of anderen lopen direct gevaar als gevolg van uw ziekte. De behandelaar kan u dan bijvoorbeeld korte tijd afzonderen (in een aparte kamer opsluiten), fixeren (vastbinden), of gedwongen medicatie, vocht of eten geven. Dit heet ‘het toepassen van middelen en maatregelen’. Korte tijd wil zeggen: maximaal zeven dagen. Middelen en maatregelen zijn alleen mogelijk als u onvrijwillig bent opgenomen (via artikel 60, een rechterlijke machtiging of een inbewaringstelling). 

Dwangbehandeling

Het is ook mogelijk dat u de zorg of een behandeling uit uw zorgleefplan weigert. Dan hoeft er nog niet meteen een noodsituatie te ontstaan. Toch kan uw behandelaar het echt noodzakelijk vinden dat u de afgesproken zorg of behandeling krijgt. Hij kan u dan alleen dwingen de zorg of behandeling te accepteren als u onvrijwillig bent opgenomen (via artikel 60, een rechterlijke machtiging of een inbewaringstelling). Ook deze vorm van dwang mag alleen als het echt niet anders kan en moet zo kort mogelijk duren. U wilt bijvoorbeeld de afgesproken medicatie niet nemen, en krijgt de medicijnen daarom onder dwang. Het kan hierbij ook gaan om verzorging: het is bijvoorbeeld mogelijk dat u onder dwang gewassen wordt.

Dwang is niet gewenst

Dwang in de zorg mag alleen als het echt niet anders kan. Hulpverleners worden daarom opgeleid om probleemsituaties op een andere manier op te lossen. De laatste jaren streven steeds meer instellingen bewust naar het terugdringen van dwang.

Waarom bestaat het dan nog?

Hulpverleners zijn verantwoordelijk voor uw veiligheid en voor de veiligheid van andere cliënten en van de betrokken hulpverleners. Soms is dwang de enige manier is om u of anderen te beschermen tegen gevaar. Gevaar is daarbij een vrij breed begrip. Het gaat niet alleen om agressie tegen anderen of om zelfverwaarlozing, maar bijvoorbeeld ook om ernstige overlast waarvan mensen in uw omgeving zo veel last hebben dat hun (mentale) gezondheid in gevaar komt.

Goede zorg

Het komt ook wel voor dat hulpverleners in een instelling sneller of vaker dwang gebruiken dan eigenlijk nodig zou zijn. Dwang is dan bijvoorbeeld de gebruikelijke manier om problemen op te lossen, of hulpverleners zijn niet voldoende getraind om op andere manieren met problemen om te gaan. Overal in Nederland zijn initiatieven om hulpverleners meer bewust te maken van dwang en de gevolgen daarvan. Goede zorg krijgt daardoor steeds meer aandacht.